Kanserin beslenme ile ilgisi var mı? Varsa nasıl beslenmeliyiz? Nelerden kaçınmalıyız? Hospitalium Çaklıca Beslenme ve Diyet Uzmanı Melek Gül, Mynet okurları için yazdı.
 

Kanser önlenebilir mi?

Evet, bütün kanserlerin %70-80'i besinlerle ve sigara içimiyle oluştuğuna göre, yeterli ve dengeli beslenme, boya uygun ağırlığı koruma,düzenli egzersiz(günde en az 30 dakika tempolu yürüyüş),sigara içmeme, sigara içilen ortamlardan kaçınmayla kanser büyük ölçüde önlenebilir.

Kanser konusunda yapılan araştırmalarda insanın yeme alışkanlığıyla kansere yakalanması arasında ilişki olduğu bildirilmektedir.Buna göre insanın yediklerini kontrol etmesi, kansere yakalanma riskini azaltabilir.
Yeme alışkanlığı sadece belli besinleri yeme ya da yememe ile sınırlı değildir.Yenen yiyeceklerin hazırlanması ve pişirilmesi aileden aileye değişiklik gösterir.Pişirme esnasında besinlerde değişiklikler oluşur .Bu değişikliklerin bazıları sağlık açısından yararlı, bazıları zararlıdır.
 

Kansere karşı korunabilmek adına nasıl beslenmeliyiz, kısaca bahsedermisiniz?

A, C ve E vitaminini, diğer antioksidantları ve posayı çok içeren besinler kanser riskini azaltırken, yağlı ve posasız besinler risk artırıcıdır.Besinler besleyici değerleri yönünden 5 grupta toplanabilir.Her grup içerisindeki besinler birbirinin eşdeğeridir.Ancak kanser riski açısından farklı olabilirler.Pratik olarak eğer her öğün her gruptan kendimize uygun bir ve ya  birkaç besini seçersek ve yediklerimizin miktarını gereksinmemize göre ayarlarsak sağlıklı beslenmiş oluruz.Buna göre birinci gruptan ; tavuğun derisiz beyaz eti,balık eti ile nohut, mercimek gibi kurubaklagiller.İkinci gruptan; Yağı azaltılmış süt, yoğurt ve peynir.Üçüncü grupta bulunan sebze ve meyveler bolca tüketilmeli.Dördüncü gruptan ; tam buğday ekmeği ve bulgur.Beşinci gruptan ise zeytinyağı ve pekmez tercih edilebilir.
 

Fazla yağın kanser riskini artırdığını belirtiyosunuz , hiç yağ almasak olur mu?

Tükettiğimiz besinlerin bileşiminde de yağ vardır.Etler, özellikle koyun, kuzu, dana etleri, et ürünleri, yumurta, peynirler, ceviz, fındık, fıstık vb. en yağlı besinlerdir.Süt ve yoğurtta da yağ vardır.Bunlarla birlikte yağ almaya gerek yoktur.Ancak tahıllar, kurubaklagiller, sebze ve meyvede yeterince yağ yoktur.Yağda eriyen A, D, E ve K vitaminleri ve karotenler yağla birlikte vücuda alınır.Yemekte yağ olmazsa özellikle anti kansorejen grupta yer alan A vitamini,karotenler ve E vitamininin yararlılıkları azalır.Ayrıca sağlımız için çok gerekli olan bazı hormonların ön maddesi yağda bulunur.Bu yüzden çok yağ zararlı olduğu gibi, yokluğu ve ya çok azı da sağlık açısından sakıncalıdır.Her şeyde olduğu gibi yağ konusunda da denge önemlidir.Özellikle tahıl,kurubaklagiller ve sebzeler bir miktar yağ eklenerek tüketilmelidirler.Salatalara limonla birlikte az zeytinyağı konması lezzeti artıracağı gibi sebzedeki yağda eriyen vitaminlerin vücuda yararlılığını artırır.Yeterince hayvansal besinleri tüketenlerin zeytinyağı kullanmaları uygun olur.Daha çok bitkisel besinleri tüketenlerin zeytinyağının yanında az tereyağ tüketmelerinde sakınca yoktur.
 

Ekmek grubundan tam buğday ekmeğini tercih etmeniz dikkatimi çekti Besinlerin saflaştırılması kanser açısından risk teşkil eder mi peki?

Besinlerin aşırı bir şekilde saflaştırılması kansere karşı koruyucu posanın (lifin) kaybına neden olur.Örneğin buğdayın kepeği ve özü alınarak beyaz un haline getirildiğinde kansere karşı koruyucu maddelerin %90'ı kaybolur.Posa adını verdiğimiz bu koruyucu maddeler kalın barsak kanser riskini ciddi anlamda azaltır.
 
 

Pişirme yöntemleri de önemli dediniz, mangal kanser yapar deniyor, bu konu da ne söyleyebilirsiniz?
 

Odun, kömür ve diğer yakıtların dumanında binlerce karsinojen bulunmaktadır.Bu karsinojenler tütsülenme sırasında besinler tarfından emilerek yğlı kısımlarda birikmektedir.Bu yüzden çok sık mangalda pişirilmiş besinleri tüketmemekte sağlımız açısından fayda vardır.
 

Katkı maddeleri kanser riskini artırır mı?

İşlenmiş besinlere, dayanıklılığı artırmak ve hoşa gider duruma getirmek için çeşitli katkı maddeleri eklenir.Bunların içinde zararlı oldukları bilinenlerin kullanımı yasaktır.Besinlere katılacak katkı maddeleri yönetmeliklerle belirtilmiştir.Ancak izin verilenlerin de uzun dönemde zararlı olup olmayacağı kesin değildir.

Genellikle herşeyde olduğu gibi katkı maddeleri de çok alındıklarında zararlı olmaktadırlar.
 

Son olarak ısırganotunun kansere iyi geldiği söyleniyor, bu konuda  ne söyleyeceksiniz?

Isırgan otunun kök ve yapraklarının balla karıştırılarak yenmesinin özellikle kan kanserine iyi geldiği söylenmektedir.Ancak bu gözlemler henüz bilimsel verilerle doğrulanmamıştır.Ancak ısırganotu yeşil yapraklı bir bitkidir.Yaprakları A vitamininin ön maddesi olan karsinojenlerin etkisini azaltan karotenler , C vitamini, E vitamini ve mineral maddeler yönünden zengindir.Ayrıca barsak çalıştırıcı posa da bulunmaktadır.Dünyanın bir çok yerinde  yeşil yapraklı bitkilerin çok tüketilmesinin kanser sıklığını azalttığı yönünde araştırmalar vardır.Isırganotu da yeşil yapraklı bitkiler içerisinde yer aldığından tüketilmesinde fayda vardır.