Ä°nsan, beyin fonksiyonlarının geliÅŸmiÅŸ olmasıyla diÄŸer canlılardan ayrılır. Günümüzde kötü beslenmenin beyinde yaptığı tahribatlar ispatlanmıştır. Hastalanmadan önce,saÄŸlığı korumaya yönelik beslenme ucuz, pratik ve yan etkisizdir. Ciddi bir hastalığın tedavisi hem zor hem de masraflıdır. Bunun için doÄŸru beslenerek beynimizi hastalıklardan korumak önemlidir. 

Tabiat, her türlü sıkıntının ve acının  çaresini bünyesinde barındırır. DoÄŸadaki meyveler,  sebzeler, ÅŸifalı bitkiler, baharatlar ve hayvansal gıdalar, bizleri daha saÄŸlıklı ve daha mutlu kılmak içindir. Nörolog Doç. Dr. Serdar DaÄŸ, Mynet okurları için yazdı.

BEYÄ°N BESLENEBÄ°LÄ°R MÄ°? 

Beyin, kanla beyne götürülen besin maddeleri ile beslenir.Normal koÅŸullarda beynin tek enerji kaynağı glukoz yani ÅŸekerdir. Åžeker düzeyinin beyinde azalmasına baÄŸlı olarak, ÅŸuur kaybından, komaya kadar bir çok belirti oluÅŸabilir. Bunun yanında beyinde  ÅŸeker düzeyinin artması da tahribata yol açar. Beyni besleyen ve hastalıklardan koruyan besinler ÅŸunlardır…

1-B Vitamini: Bu vitamin baÅŸlıca et, balık, yaÄŸsız süt, yoÄŸurt, muz, yeÅŸil yapraklı sebzeler ve kuru baklagillerde vardır. Bu besinleri makul düzeyde tüketmek önemlidir. EksikliÄŸinde, beyin ve beynin emirlerini uygulayan sinir sisteminde çeÅŸitli derecede hasarlar oluÅŸur. El ve ayaklarda yanma, iÄŸnelenme, duyu kusuru… gibi belirtiler oluÅŸur.
2-E Vitamini: Vücudumuz da depo edilebilen bu vitaminin eksikliÄŸi yıllarca  gizli kalabilir.Bu süre eriÅŸkinlerde 15-20 yıl ,çocuklarda,2-3 yıl kadardır.E vitamini baÅŸlıca, havuç, ıspanak, çilek, domates ve koyu yeÅŸil yapraklı sebzelerde, yer fıstığı,bitkisel yaÄŸlar ve buÄŸdayda bulunur. Bu vatamin, hafıza ve öğrenme gücünü arttırdığı gibi,eksikliÄŸinde, el ve ayaklarda duyu kusuru, kuvvet kaybı, dengesizlik..gibi belirtiler yapabilir.
3-A Vitamini: Balık yağı, tereyağı, krema, peynir yumurta sarısı, havuç patates,  brokoli, yeÅŸil yapraklı ve sarı sebzelerde, tahıllarda, kayısı da bulunur. EksikliÄŸinde,ışıkta görme azalır, fazla alımı ise, beyinde sıvı birikmesine yol açar.

4-D Vitamini: Karaciğer, balık, yumurta, tereyağı ve mantarda bulunur. Bu vitaminden vücudumuzun faydalanabilmesi için güneş ışığı gereklidir. Eksikliğinde, kaslarda kuvvet kaybı, ağrı ve dengesizlik görülebilir.
5-Karbonhidratlar ve yaÄŸlar:
Unlu mamuller, baklagiller, patates, tatlılar, şekerler, muz, elma, karbonhidrat bakımından zengin besinlerdir. Beynin eneriji kaynağı olan glukoz yani şeker bu gruptandır. Yağlardan özellikle balık yağlarından omega-3, bitkisel yağlarda bulunan omega-6 hayati önem taşır. Bu yağlar, alzheimer hastalığına, baş ağrılarına, konsantrasyon bozukluğuna iyi gelir.
6-Proteinler: Vücutta bu vitamin depo edilmez.Özellikle bebeklikten,ergenliğe kadar yeterli protein almak gerekir.Yetersiz protein alma beyin gelişmesini önler, zeka geriliği yapar.
7-Su: Vücudumuzun, büyük  oranı sudur.Özellikle yaÅŸlılık döneminde eksik su alımı beyin fonksiyonlarını zayıflatır, ÅŸuur bulanıklığı yapar.

ÇOCUKLARDA HANGİ BESİNLER BEYNİ BESLER?
Beyin geliÅŸimi anne karnında baÅŸlar 5 yaşına sürer.Entellektüel  geliÅŸimi ise yaÅŸam boyu sürer. DoÄŸumun ilk yılında beyin için lazım olan tüm besinler anne sütünde vardır.Daha sonraki dönemlerde baÅŸta süt olmak üzere yumurta, et, balık, kuru baklagiller, yeÅŸil yapraklı sebzeler,mevsim meyvelerini tüketmek gerekir. Çocukluk döneminde  beyin geliÅŸimi hızlıdır. Saydığım gıdaların eksiksiz alınması gerekirse vitamin takviyesi yapılması beyni besler, ileriki dönemde yaÅŸam kalitesini artırır. Fast food türü gıdaların tüketilmesi aşı kilo,vücud direncinde düşme ve hafıza zayıflığı yapar.

YAŞLILIK DÖNEMİNDE BEYİN BESLENMESİ NİÇİN ÖNEMLİDİR?
Beyin, kanla taşınan besin maddeleri ile beslenir. Ä°leri yaÅŸlarda,beyne giden damarların yapısı yıpranmasına ve kan akımının azalmasına baÄŸlı olarak besinlerden yararlanabilme kapasitesi düşer. Ä°leriki  yaÅŸlarda  beynin besin ihtiyacı deÄŸiÅŸir. Çocukluk ve eriÅŸkin dönemindeki beslenme düzenini, ileri yaÅŸta sürdürürsek, beyin fonksiyonları açısından fayda elde edemiyeceÄŸimiz gibi, bir çok saÄŸlık sorununa davatiye çıkarmış oluruz.
YaÅŸlılıkta, ÅŸeker hastalığı, yüksek tansiyon, kolesterol yüksekliÄŸi….gibi sistemik hastalıkların oluÅŸması hekim tarafından bazı besin maddelerinin yasaklanmasına sebep olur. Fakat  beslenmede asıl amaç yaÅŸa uygun gıdalar alarak, hastalıkları önlemektir.
YaÅŸlılıkta : Kırmızı etten kaçınmak,bunun yerine,özellikle balık ve katkı maddesi ile beslenmemiÅŸ tavukla et ihtiyacıkarşılanmalıdır.Bol oranda yeÅŸil sebze tüketilmelidir.Åžekerli,aşırı tuzlu,unlu maddeler,pirinç  pilavı ,beyaz ekmek,tüm tatlılar mümkün olduÄŸu kadar beslenmeden çıkarılmalıdır.
İleri yaşta makul ölçülerde süt ve yoğurt,taze meyve ve sebze,kuru baklagiller,balık veya balık yağı,kepekli ekmek tüketmekte fayda vardır.Bunun yanında hekime danışılarak takviye vitaminler ve bitkisel ilaç takviyeleri alınabilir.

SIKÇA GÖRÜLEN BEYİN KÖKENLİ HASTALIKLARDAN KORUNMAK İÇİN NASIL BESLENELİM?
 Beyin hastalıklarının oluÅŸmasında  tansiyon,yüksek ÅŸeker..gibi hastalıkların,genetik yapı ve çevresel etkenlerin varlığı tartışılmazdır.YaÅŸam için gerekli olan gıdaların, yeterli ve doÄŸru alınması, bir çok hastalığın oluÅŸumunu engeller. Birkaç örnek  verirsem:
Beyin yaÅŸlanmasını yavaÅŸlatmak için: Arı poleni,üzüm çekirdeÄŸi,A,E,C ve B vitamini,balık,yeÅŸil çay,baharatlardan,biberiye,zencefil,dereotu,fesleÄŸenve bir tür bitki türü olan gingo biloba faydalıdır. DoÄŸal yetiÅŸmiÅŸ  yeÅŸil yapraklı sebzeler ,taze mevsiminde yetiÅŸmiÅŸ meyvelere ağırlık verilmelidir.
Unutkanlık ve hafıza zayıflığı için: Bvitamini,balık ve balık yağı, E ve C viamini, gingo biloba, ada çayı, yeşil çay, meyve çayları, kahve, çay, biberiye, zencefil, karabiber faydalıdır. Özellikle kakulenin, beyni canlandırıcı etkisi vardır.

Felç olmamak için: Çocuk yaştan itibaren, yağ, şeker ve unlu yiyeceklerden kaçınmak, hayvansal gda olarak, balık, tavuk, süt ve yoğurt tüketmek, bol sebze ve meyve yemek sıradan, alkolden fast food tarzı gdalardan uzak durmak, kilo almamak kişiyi korur.
Uyku bozukluğu: Bol sebze ve meyve tüketimi yapılmalı, yoğurt ve süt dışında hayvansal ağırlıklı gıdalardan kaçınılmalıdır. Melisa ağırlıklı içinde anason ve papatya bulunan çaylar uykusuzluğa iyi gelir. Kahve, çay ve asitli içecekler akşam alınmamalıdır..
Stres: Beslenmede özellikle B vitaminleri bolca tüketilmelidir. Badem, tahıl ürünleri, makarna, irmik, zeytinyağlı yemekler,taze süt ürünleri, meyve suları, balık tüketmek strese iyi gelir. Bunun yanında fesleğen, limon, nane, gül suyu tavsiye edilir...