ANKARA (ANKA) - Türkiye, Mart ayında 4.2 milyar dolarla yüksek düzeyde cari işlemler açığı vermeye devam ederken, cari açık yıllık bazda ilk kez 40 milyar doların üzerine çıktı.

 

Merkez Bankası Mart ayı ödemeler dengesi gerçekleşmelerini açıkladı. Buna göre Mart ayında cari açık, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 37 artarak 4 milyar 157 milyon dolara yükseldi. Ocak-Mart döneminde 12 milyar 40 milyon dolara ulaşan cari açık, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30.3 büyüm kaydetti. İlk kez 40 milyar doları aşan yıllık cari işlemler açığı ise Mart sonu itibariyle 40 milyar 375 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti.

 

Cari işlemler hesabının alt kalemleri incelendiğinde, ödemeler dengesindeki tanımıyla dış ticaret açığının geçen yılın aynı ayına göre yüzde 31.8 artarak 4 milyar 63 milyon dolara yükseldiği görüldü. Hizmetler kalemindeki net fazla yüzde 39.2 artarak 757 milyon dolar oldu. Gelir dengesi kalemindeki net giderler yüzde 61.3 artarak 1 milyar 31 milyon dolara ve cari transferlerden kaynaklanan girişler yüzde 26.8 artarak 180 milyon dolara yükseldi.

 

/**
Cari işlemler dengesi (Milyon $)
Aylık Yıllık
Nisan 07 -3.259 -32.013
Mayıs 07 -3.588 -31.502
Haziran 07 -3.135 -31.848
Temmuz 07 -2.859 -32.923
Ağustos 07 -1.637 -33.025
Eylül 07 -2.291 -33.850
Ekim 07 -3.199 -34.885
Kasım 07 -3.242 -35.246
Aralık 07 -5.125 -37.575
Ocak 08 -4.072 -38.549
Şubat 08 -3.811 -39.253
Mart 08 -4.157 -40.375
**/

-ÜÇ AYLIK CARİ AÇIK 12 MİLYAR DOLAR-

Cari açık, Ocak-Mart döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30.3 büyüyerek 12 milyar 40 milyon dolara ulaştı.
Bu dönemde dış ticaret açığı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35.2 artışla 12 milyar 63 milyon dolara ulaştı. Yılın ilk üç ayında altın dahil ithalat (CIF) harcamaları yüzde 39.5 artarak 49 milyar 124 milyon dolara; ihracat (FOB) gelirleri yüzde 42.9 artarak 33 milyar 112 milyon dolara ve bavul ticareti gelirleri yüzde 12.5 artarak 1 milyar 448 milyon dolara ulaştı.
TÜİK'in anket çalışmasının sonuçlarına göre, üç aylık turizm geliri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28.4 artarak 2 milyar 776 milyon dolara, turizm harcaması da yüzde 19.8 artışla 805 milyon dolara yükseldi. Bunun sonucunda söz konusu dönemde, net turizm gelirleri yüzde 32.3 artarak 1 milyar 971 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Taşımacılık kaleminde geçen yılın ilk üç ayında gelir ve gider kalemleri eşit çıkarken, bu yılın aynı döneminde giderlerin daha fazla olması sonucu 239 milyon dolar net çıkış gerçekleşti. Yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinden kaynaklanan net döviz girişi, geçen yıla oranla yüzde 21.6 artarak 231 milyon dolar oldu. Yurt dışında yerleşik kişilerle yapılan sigorta ve reasürans işlemlerine ilişkin sigorta hizmetleri kalemi, ilk üç ayda geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 10,7 azalarak 200 milyon dolar net gider kaydetti.
Bu gelişmeler sonucunda, geçen yılın ilk üç ayında toplam 1 milyar 225 milyon dolar olan Hizmetler Dengesi kalemindeki fazla, bu yılın aynı döneminde yüzde 12,5 artışla 1 milyar 378 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Ücret ödemeleri ve yatırım gelirlerinden oluşan “gelir dengesi” kalemi, geçen yıla göre yüzde 3,3 azalarak 1 milyar 856 milyon dolar net çıkış kaydetti. Bu kapsamda doğrudan yatırımlarda 473 milyon, faizlerde oluşan “diğer yatırımlar” kaleminde de 1 milyon 389 milyon dolar net çıkış olurken; portföy yatırımlarında 33 milyon dolar net giriş kaydedildi.
Cari transferler kalemindeki giriş, üç ayda yüzde 34 büyüyerek 501 milyon dolara ulaştı. Bu kapsamda işçi gelirleri 350 milyon dolar, diğer transferlerden kaynaklanan girişler 58 milyon dolar oldu.

-DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE GİRİŞİNDE YÜZDE 50 DÜŞÜŞ-

Ocak-Mart döneminde finans hesaplarında gerçekleşen net sermaye girişi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 46 artarak 12 milyar 198 milyon dolar oldu.
Bu kapsamda Türkiye'deki yabancı sermayeli şirketlerin yurt dışındaki ortaklarından kullandıkları krediler ve yabancıların Türkiye'de taşınmaz alımlarını da içeren doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının neti, üç aylık dönemde 4 milyar 381 milyon dolar olarak gerçekleşti. Söz konusu girişler geçen yılın aynı dönemindeki 9 milyar 387 milyon dolarlık girişe göre yüzde 53 azaldı.
Bu yılki net girişlerin 2 milyar 433 milyon doları Mart ayında gerçekleşti. Bunun da önemli bölümünü Türkiye Finans Katılım Bankası'nın yüzde 60 hissesinin The National Commercial Bank'a satışı ile AXA Oyak Holding A.Ş.'nin yüzde 50 hissesinin AXA Mediterranean Holding S.A.'ya satışından kaynaklanan girişler oluşturdu.

-YABANCILAR DAHA AZ TAŞINMAZ ALDI-

Yabancıların üç aydaki net gayrimenkul alımları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16.4 azalarak 820 milyon dolara geriledi. Türkiye'deki yabancı sermayeli şirketler üç ayda yurt dışındaki ortaklarından 85 milyon dolar net kredi kullandı. Yurt içinde yerleşik kişilerin geçen yılın ilk üç ayında net 1 milyar 231 milyon dolar olan yurt dışında yaptıkları yatırım tutarı, bu yıl aynı dönemde 342 milyon dolara geriledi. Bu gelişmelerle doğrudan yatırımlar kaleminde Ocak-Mart döneminde gerçekleşen net giriş, geçen yılın eş dönemine göre yüzde 50,5 azalarak 4 milyar 39 milyon dolar oldu.
Portföy yatırımlarında geçen yılın Ocak-Mart döneminde 4 milyar 502 milyon dolar net sermaye girişi olurken, bu yıl aynı dönemde 1 milyar 289 milyon dolara tutarında net çıkış yaşandı.
Ticari ve nakit krediler ile mevduatlardan oluşan “diğer yatırımlar” kaleminde geçen yıl Ocak-Mart döneminde 2 milyar 112 milyon dolar olan net giriş bu yıl aynı dönemde 9 milyar 507 milyon dolara çıktı.
Resmi rezervlerde geçen yılın Ocak-Mart döneminde 6 milyar 414 milyon dolar olan artış, bu yılın aynı döneminde 59 milyon dolar olarak gerçekleşti.
/**
Ödemeler dengesi (Ocak-Mart; Milyon $)
2007 2008
CARİ İŞLEMLER HESABI -9.240 -12.040
DIŞ TİCARET DENGESİ -8.920 -12.063
Toplam Mal İhracatı 24.922 35.155
Toplam Mal İthalatı -33.842 -47.218
HİZMETLER DENGESİ 1.225 1.378
Taşımacılık 0 -239
Turizm 1.490 1.971
İnşaat Hizmetleri 190 231
Sigorta Hizmetleri -224 -200
Finansal Hizmetler -79 -31
Diğer Ticari Hizmetler -204 -312
Resmi Hizmetler 31 -44
Diğer Hizmetler 21 2
GELİR DENGESİ -1.919 -1.856
Ücret Ödemeleri -29 -27
Yatırım Geliri -1.890 -1.829
Doğrudan Yatırımlar -322 -473
Portföy Yatırımları -566 33