Boğaz ağrısı neden olur?

Halkımızın anjin, boÄŸaz aÄŸrısı, boÄŸaz iltihabı… gibi isimlerle bildiÄŸi, biz doktorların ‘akut farenjit' diye isimlendirdiÄŸi hastalık, iÅŸte tam da bu güzel, güneÅŸli günlerin hastalığı.

FARENJÄ°T NEDÄ°R?

Farenks boğaz demektir. Farenjit de boğaz iltihabı anlamına gelir. Aslında boğazın, biri burun boşluğunun arkasında kalan ve geniz diye de isimlendirdiğimiz bir kısmı ve bir de ağız boşluğunun tam arkasında yer alan kısmı (orofarenks) vardır. Farenjit diyince anlaşılan, boğazın ağzımızı açtığımız zaman görülen kısmının iltihabıdır.

BoÄŸaz iltihaplarının, ani olarak baÅŸlayan ve hastayı çok rahatsız eden ÅŸekline ‘akut farenjit', uzun süreden beri devam eden ve belirtilerin çok ÅŸiddetli olmadığı ÅŸekline ise ‘kronik farenjit' denir. Kronik boÄŸaz aÄŸrılarının pek çok nedeni olabilir. Alerjiler, hava kirliliÄŸi, sigara dumanı, reflü, burun tıkanıklığı, solunan havanın kuruluÄŸu, alkol, çok sıcak veya soÄŸuk yiyecek ve içecekler, bağırmak… gibi. Pastırma yazı hastalığı olan akut boÄŸaz iltihaplarının çoÄŸu ise enfeksiyonlarla ilgilidir. Bu enfeksiyonların çoÄŸu, yani %80-85'i virüslerle, çok daha azı %10-15'i ise bakterilerle meydana gelir. Bu bilgi çok önemlidir, çünkü virüslerin neden olduÄŸu boÄŸaz iltihapları antibiyotik almadan kendi kendine iyileÅŸirken, bakterilerin etken olduÄŸu iltihapların mutlaka antibiyotiklerle tedavisi gerekir.

VÄ°RAL FARENJÄ°T

Virüslerin neden olduğu hastalığa viral farenjit denir. Bu çoğu zaman, nezle, grip gibi hastalıklara boğaz iltihabının da katılması ile oluşur. Nezleye bağlı farenjitde, burun akıntısı, hapşırma, gözlerde sulanma, öksürük vardır, ama ateş ve genel durum bozukluğu yoktur. Gribin yol açtığı farenjit ise, üşüme-titreme, yüksek ateş, terleme, halsizlik, iştahsızlık, baş ve yaygın vücut ağrıları ile birliktedir. Hasta adeta paçavraya dönmüş ve yatağa düşmüştür. Kızamık, suçiçeği, krup gibi diğer viral çocuk hastalıklarında da farenjit bulguları olabilir.

BAKTERÄ°YEL FARENJÄ°T

Birçok bakteri akut farenjite yol açabilmekle beraber, bunların en önemlisi A grubu beta hemolitik streptokoklar, yani halkımızın ‘beta mikrobu' diye bildiÄŸi bakterilerdir. Beta mikrobunun neden olduÄŸu boÄŸaz iltihabı her yaÅŸta görülebilir, ama 5-15 yaÅŸlar arasında daha sıktır. Betalar, öksürme, hapşırma sırasında havaya karışan taneciklerle ve hasta kiÅŸilerin salgıları ile kirlenmiÅŸ elin burna veya aÄŸza teması ile bulaşır. Hastalığın baÅŸlıca belirtileri boÄŸaz aÄŸrısı, yutma güçlüğü, yüksek ateÅŸ, baÅŸ aÄŸrısı, küçük çocuklarda karın aÄŸrısı ve kusmadır. Bademcikler ÅŸiÅŸ ve kızarıktır; üzerinde beyaz iltihaplar görülebilir. Boyundaki bezler ÅŸiÅŸer ve hassaslaşır. Bazı hastalarda deri döküntüleri de olabilir. Bu hastalık bademcik iltihabı, sinüzit, kulak iltihabı ve kızıl gibi hastalıklara ve daha nadiren ateÅŸli romatizma ve böbrek iltihabı(nefrit) gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
Göğüs Hastalıkları Bölümü Öğretim Üyesi
ahmetrasimk@mynet.com