Gelir vergisinde köklü reform

Gelir vergisi Kanunu büyük çaplı değişikliğe uğruyor. Kentsel rantlara vergi geliyor, zirai kazançların vergilendirilmesinde stopaj uygulaması yaygınlaştırılıyor, esnaf muafiyeti genişletiliyor, aralarında taksicilerin de bulunduğu meslek grupları için her ilçede özel komisyonlarca yıllık kazanç tespiti öngörülüyor. Vergi kayıp ve kaçağına karşı da yeni güvenlik müesseseleri devreye sokuluyor.

Daha önce Vergi Konseyi koordinatörlüğünde Gelir İdaresi Başkanlığı ve Gelir Politikaları Genel Müdürlüğü temsilcilerinin de katılımıyla hazırlanan yeni Gelir Vergisi Taslağı, Maliye Bakanlığınca değerlendirilmeye alındı.Gelir vergisini daha basit ve güncel hale getiren taslak, menkul kıymet araçlarındaki vergi rejimini aynen koruyor. Ancak kentsel rantlar, tarım kesiminin ve esnafın vergilendirilmesi, gider bildirimi ve diğer güvenlik müesseseleri konularında radikal değişiklikler içeriyor.

Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın da görüşleri doğrultusunda son şekli verilecek olan Gelir Vergisi Taslağı ile getirilmesi öngörülen bazı düzenlemeler şöyle:

-Kentsel rantlara vergi: Gayrimenkuldeki değer artışı kazancındaki 5 yıllık sınır 10 yıla çıkarılıyor. Buna göre, edindiği gayrimenkulü 1 yıl sonra satan, elde ettiği rant gelirinin yüzde 10'unu düşecek, geri kalan yüzde 90'ı için beyanda bulunup, vergi ödeyecek. Gayrimenkulünü 2. yılda satanlar değer artış kazancının yüzde 20'sini düşüp, yüzde 80'inin vergisini verecek.

10 yıl sonra satılan gayrimenkullerde ise rant geliri ne olursa olsun, gelir vergisi ödenmeyecek.

Kentlerde imar değişiklikleriyle metro, yol ve alışveriş merkezi gibi etkenler sonucu yüksek tutarlarda gayrimenkul rantı olduğunu belirten bir Maliye yetkilisi, "Bunların vergilendirilmesi gerekiyor" dedi.

-Esnaf muafiyeti genişletilecek ve halen basit usule tabi olan küçük esnafın bir bölümü de bu muafiyetten yararlanacak ve bu şekilde vergi dışı kalacak. Aralarında taksicilerin de olduğu bazı meslek grupları için her ilçede, esnaf odaları, Vergi Dairesi Başkanlığı ve Defterdarlıklar ile diğer kesim temsilcilerinden oluşan özel komisyonlar oluşturulacak. Bu komisyonlar, her yıl ekonomik şartlar ve yıpranma gibi çeşitli unsurları da dikkate alarak, ilgili meslek grupları için yıllık kazanç tespit edecek. Bu kazanç üzerinden de vergi alınacak.

Maliye Bakanlığı, yeni vergi düzenlemeleri sırasında, yıllık kazanç tespiti alternatifinin yanı sıra, taksilere yazar kasa takılması konusunu da gündemde tutuyor.

-Vergi kayıp ve kaçağıyla mücadeleye dönük yeni güvenlik müesseseleri devreye giriyor. "Nereden Buldun" ve "Hayat Standardı"nın kaldırılmasıyla vergi güvenlik müesseselerinden yoksun kalan vergi mevzuatının yeni Gelir Vergisi Kanunuyla yeni oto kontrol sistemlerine kavuşturulması öngörülüyor.

Bu çerçevede gider bildirimi, asgari gayri safi hasıla ve ortalama kar haddi gibi güvenlik müesseselerinin uygulamaya konulması planlanıyor. "Nereden Buldun"dan farklı olarak, servet yerine harcamanın sorgulanacağı gider bildiriminde, kredi kartı dahil yüksek harcaması olanlardan, sık sık yurt dışına gidenlerden, 5 yıldızlı otellerde kalanlardan, buralarda düğün yapanlardan, beyan ettiği gelir ile yaşam standardı arasında büyük fark bulunanlar, gösterdikleri gelir ile bu tür yaşamı nasıl devam ettirebildiklerini izah edecek.

-Zirai kazançlar: Taslakla tarım kesimindeki vergi yükü ağırlaştırılmadan, stopaj uygulaması yaygınlaştırılıyor.