Nükleer santral ihalesinde sona doğru

Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), nükleer enerji santralı ihalesinde tek teklif sahibi olan Atomstroyexport-Inter Rao-Park Teknik (Türk-Rus) Ortak Girişim Grubu'nun kriterlere ilişkin bilgi ve belgelerin yer aldığı dosyasını incelemeye başladı. Eksik bilgi ve belgeleri firmadan isteyecek olan TAEK, sürenin bu şekilde uzayabileceğini bildirdi.

'Nükleer Güç Santrali Kurup İşletecek ve Türkiye Elektrik Ticaret A.Ş.'ye (TETAŞ) elektrik enerjisi satacak şirketin belirlenmesine ilişkin yapılan yarışmanın ilk aşaması 24 Eylül'de TETAŞ tarafından tekliflerin alınması ve ilk zarfların açılması ile tamamlanmıştı. Yarışma şeklinde yapılan ihaleye tek teklif veren Rus-Türk ortaklığındaki Atomstroyexport-Inter Rao-Park Teknik firmasının ilk zarfındaki belgelerin eksiksiz olduğunun tespit edilmesi üzerine, TAEK kriterlerine ilişkin bilgi ve belgelerin bulunduğu ikinci zarf aynı gün TAEK'e gönderilmişti. TAEK yetkilisinden alınan bilgiye göre, kurum içinde kurulan ilgili komisyon Atomstroyexport-Inter Rao-Park Teknik firmasının kriterlere ilişkin dosyasını incelemeye başladı. Komisyon, firmanın TAEK'in daha önce belirlediği kriterleri sağlayıp sağlamadığına karar verecek. Komisyon ayrıca firmanın eksik bilgi ve belgeleri ile yanlış anlamadan kaynaklı doğru ifade edemediği bilgileri de talep edecek. Yetkililer, incelemenin en kısa zamanda sonuçlandırılmasının hedeflendiğini, ancak bilgi ve belge alışverişinin dosyanın değerlendirilme sürecini uzatabileceğini kaydetti. Nükleer santral kurulması, işletilmesi, atık yönetimi, güvenlik gibi farklı konularda uzmanlardan oluşan komisyon ihalenin hemen ardından başladığı çalışmalarına araya giren Ramazan Bayramı tatilinin ardından da devam edecek.

İhale sürecine göre, TAEK'in firmanın kriterleri sağladığını onaylamasının ardından fiyat teklifinin yer aldığı üçüncü zarf yine TETAŞ tarafından açılacak ve değerlendirilecek. Uygun görülmesi durumunda da firmayla sözleşme imzalanacak ve santral yapımı başlayacak. Atomstroyexport-Inter Rao-Park Teknik Ortak Girişim Grubu'nun Türk ortağı olan Ciner Grubu şirketlerinden Park Teknik yaptığı açıklamada, ilgili kurumların onayının hemen ardından konsorsiyumun yatırıma başlayacağını ve ihalede belirlenen sürelerde yatırımı tamamlayarak Türkiye'nin elektrik üretimine katkı sağlanacağını bildirmişti. Hatırlanacağı gibi ihalede 13 firma şartname almış, ancak yalnızca bir firma teklif vermişti. Firmaların bir kısmı ihale takviminin, uygun teklif vermeye yeterli olmadığını belirterek, süre uzatımı istemiş, ancak TETAŞ bu talebi geri çevirmişti.
TAEK kriterlerine göre, nükleer güç santrali, güncel ve kanıtlanmış teknolojik yenilikleri kapsayacak ve başta uluslararası atom enerjisi normları olmak üzere uluslararası normlara uygun olacak. Santralin ciddi kaza sınıfına giren kazalara karşı da radyolojik sonuçları hafifletecek önlemleri alacak şekilde tasarlanmış olması değerlendirmede dikkate alınacak.

Nükleer güç santralinin saha şartlarından kaynaklanan gerekler ve şartlar hariç tasarımcı ülkenin güncel nükleer mevzuata uygun olarak önerilen santrali, büyük ölçüde örnek teşkil edebilecek. Halen işletilmekte ve aynı teknolojinin en son örneği olan lisanslı bir santral referans olarak gösterilecek. Değerlendirmeye alınacak reaktör tipleri doğal uranyum kullanan basınçlı ağır su ve zenginleştirilmiş uranyum kullanan, basınçlı hafif su ile kaynar hafif su reaktörleri olacak. Bunların dışında kalan (hafif su soğutmalı grafit nötron yavaşlatıcı reaktörler, gaz soğutmalı reaktörler, hızlı üretken reaktörler gibi) reaktörler değerlendirmeye alınmayacak. Nükleer güç santrali en az 40 yıl hizmet edecek. Yerli katkı payına yönelik plan ve program önerilecek. Plan ve programda en az yüzde 60 yerli katkı payına ulaşılacak süreç gösterilecek. İşletme deneyimi, santrallerin işletme deneyiminin değerlendirilmesinde dikkate alınacak. İkinci nesil santrallerin işletme deneyimini gösterir, tedarikçinin ülkesi veya diğer ülkelerdeki referans örnek ve örneklerinin belgelenmesi gerekecek.

Elektrik çıkış gücü, nükleer güç santralinin her ünitesinin sahip olacağı garanti edilen net elektrik gücü 600 megavattan büyük olacak. Santral tipleri teknolojik olarak sınanmış olacak. Bu nedenle 4. nesil nükleer santraller değerlendirmeye alınmayacak. Yakıt teknolojisi de sınanmış olacak, doğal uranyum ve zenginleştirilmiş uranyum kullanan reaktörler değerlendirmeye alınacak. Yakıt üretiminin ülke içinde yapılanmasıyla ilgili olarak plan ve program önerilecek.