---
title: "GAP, kalkınmada model oldu"
date: "2005-03-18 14:53:00"
author: "site"
tags: "Güncel"
canonical_url: "https://haber.mynet.com/gap-kalkinmada-model-oldu-110100171496"
original_url: "https://haber.mynet.com/gap-kalkinmada-model-oldu-110100171496"
---
# GAP, kalkınmada model oldu
ŞANLIURFA (İHA) - Türkiye'de bölgeler arası gelişmişlik farkının dengeli bir yapıya kavuşturulması için değişim dönemlerinde uygulanan bölgesel kalkınma projelerinden sadece Güneydoğu Anadolu Projesi'nde (GAP) başarı sağlandı. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki 9 ili kapsayan projede yapılan çalışmalar sadece Türkiye'ye değil, dünya ülkelerine de örnek teşkil etti.
Türkiye'de bölgelerarası gelişmişlik farklarının dengeli bir yapıya kavuşturulması, yerel kalkınmanın hızlandırılması ve sürdürülebilir dengeli bir gelişmenin sağlanması için çeşitli politikalar uygulandı. Bölgelerarası gelişmişlik farklarının azaltılması, geri kalmış yörelerde yaşayan nüfusun refah düzeyinin yükseltilmesi, metropollere büyük yük getiren göç eğilimlerinin istikrarlı dinamiğe kavuşturulması, plansız kentleşme nedeniyle oluşan sorunların çözüme ulaştırılması amacıyla bölgelerin özellikleri, farklılıkları, gelişmişlik düzeyleri ve temel sorunları ile potansiyellerinin belirlenmesine yönelik Türkiye genelinde 8 ayrı kalkınma projesi hazırlandı. Bunlar, Doğu Marmara Planlama Projesi, Antalya Projesi, Çukurova Bölgesi Projesi, Güneydoğu Anadolu Projesi, Zonguldak-Bartın-Karabük Bölgesel Gelişme Projesi, Doğu Anadolu Projesi Ana Planı ve Doğu Karadeniz Bölgesel Gelişme Planı olarak açıklandı.
Kalkınmada öncelikli yöreleri hedef alan destek uygulamaları organize sanayi bölgeleri politikası, yatırımlarda devlet yardımları ve kırsal kalkınma projeleri ile birlikte yürürlüğe konulan bölge planları, bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılmasında hedeflenen gelişme düzeyini oluşturmada beklenen etkiyi doğuramadı. Bölgesel kalkınma projelerinden GAP dışında kalanlar kapsamlı bir uygulama şansı bulamadı. Başta bir enerji ve sulama projesi olarak başlatılan ve daha sonra entegre bir bölgesel kalkınma projesine dönüştürülen ve büyük ölçüde sektörel kamu yatırımlarını ile desteklenen GAP hariç olmak üzere hazırlanan bölge planlarının hemen hemen tamamı beklenen başarıya ulaşamadı.
**GAP'IN AMACI**
Temel hedefi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi halkının gelir düzeyini yükselterek, bölgeyle diğer bölgeler arasındaki gelişmişlik farkını ortadan kaldırmak, kırsal alandaki verimliliği ve istihdam imkanlarını artırarak, sosyal istikrar, ekonomik büyüme gibi milli kalkınma hedeflerine katkıda bulunmak olan GAP, çok sektörlü, entegre ve sürdürülebilir bir kalkınma anlayışı ile ele alınan bir bölgesel kalkınma projesi. Proje alanı Fırat ve Dicle havzaları ile yukarı Mezopotamya ovalarında yer alan Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak illerini kapsıyor.
1970'lerde Fırat ve Dicle nehirleri üzerindeki sulama ve hidroelektrik amaçlı projeler olarak planlanan GAP, 1980'lerde çok sektörlü, sosyo-ekonomik bir bölgesel kalkınma programına dönüştürüldü. Kalkınma programı, sulama, hidroelektrik, enerji, tarım, kırsal ve kentsel altyapı, ormancılık, eğitim ve sağlık gibi sektörleri kapsıyor. Su Kaynakları Programı 22 baraj, 19 hidroelektrik santrali ve 1.7 milyon hektar alanda sulama sistemleri yapımını öngörüyor. Toplam maliyeti 32 milyar ABD doları olan projenin, enerji santrallerinin toplam kurulu gücü 7476 MW olup yılda 27 milyar kilowatt/saat enerji üretimi öngörülüyor.
Proje, gelecek kuşaklar için kendilerini geliştirebilecekleri bir ortam yaratılmasını amaçlayan sürdürülebilir insani kalkınma felsefesi üzerine kuruldu. Kalkınmada adalet, katılımcılık, çevre korunması, istihdam, mekansal planlama ve alt yapı geliştirilmesi GAP'ın temel stratejileri.
Güneydoğu'yu kalkındırmak için uygulanan GAP, yurt içinde değil yurt dışında da kalkınmak isteyen ülkeler için örnek oldu. Başta Afganistan, Güney Afrika'dan Kongo Cumhuriyeti olmak üzere birçok ülkeden uzmanlar, GAP'ı kendi ülkelerine model olarak belirledi. GAP'ın merkezi Şanlıurfa'ya sık sık ziyaretlerde bulunan heyetler, projenin uygulandığı alandaki başarıyı görme imkanına sahip oldu. GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı yetkilileri, Güneydoğu'nun kalkınmasında etkili olan GAP'ın dünyaya örnek olduğunu ifade ederek, birçok ülkenin projeyi ve uygulama alanını gördüğünü ve kendi ülkelerinde de uygulamak için ortak çalışma teklif ettiklerini kaydetti.