---
title: "Kat karşılığı Kıbrıs çözümü"
date: "2010-09-17 08:04:08"
author: "site"
tags: "Güncel"
canonical_url: "https://haber.mynet.com/kat-karsiligi-kibris-cozumu-110100532608"
original_url: "https://haber.mynet.com/kat-karsiligi-kibris-cozumu-110100532608"
---
# Kat karşılığı Kıbrıs çözümü
TOKİ formülüyle kurulacak ortak inşaat şirketi yoluyla adadaki tüm mülkiyet haklarına çözüm getirecek paketin tam metnine ulaşıldı.  
KIBRIS müzakerelerinde Türk tarafı, 36 yıldır yürüttüğü “mülkiyet sorunu global takas ve tazminatla çözülecek” politikasından vazgeçerek, ilk kez Rumların 1974 öncesinde KKTC’deki tüm mülkiyet haklarına insan hakları temelinde çözüm getirecek bir formül hazırladı. Kazan-kazan esasına dayalı formüle göre, Kıbrıs özel bir mortgage sistemi ile finans merkezi, TOKİ (Toplu Konut İdaresi) formülüyle de dünyanın en büyük kentsel dönüşüm bölgesi olacak. Türkiye Rumların hesapladığı 30 milyar dolarlık tazminattan da kurtulacak.  
Geçen yıl yönetim ve güç paylaşımı konusunda, “Nüfus çoğunluğuna sahip olmalarına rağmen Rumların Türk lidere de oy vermesini öngören 12 maddelik paketi” masaya koyan Türk tarafı, 2’nci Kıbrıs paketinde, en zor sorun olarak kabul edilen mülkiyet konusuna çözüm getiriyor.  
Hürriyet’in tam metnini ele geçirdiği 46 sayfalık mülkiyet paketi, TOKİ ve DSİ uzmanlarından da görüş alınarak, aylar süren hazırlığın ardından 18 Haziran’da Çankaya Köşkü’nde Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ve Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek’in de katıldığı Kıbrıs zirvesinde son şekline kavuştu. Cumhurbaşkanı Gül, paketi hazırlayanları tebrik etti. KKTC Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu ve ekibi, paketi bir bütün olarak 6 Eylül’de pazarlık masasına koydu.  
**Ortadoğu’ya örnek olur**  
Önerilerin hayata geçmesi halinde ilk etapta Rum mülkü üzerinde bulunan Kıbrıslı Türkler, mülklerini iade etmeyecekleri için kazançlı olacak. Ancak orta vadede özellikle adanın Rum kesimindeki âtıl Türk arazilerin “Kıbrıs TOKİ” sayesinde ekonomik değer kazanması sonucunda Rumlar kazançlı çıkacak. Rum kesimindeki kentler başta olmak üzere ada şantiye haline gelecek.  
Paketi “21’inci yüzyıl değerlerine uygun, yaratıcı bir fikir” diye değerlendiren Kıbrıs’taki BM uzmanları ise paketin Filistin sorunu ve özellikle Kudüs’teki mülkiyet kavgasına da emsal çözüm oluşturacağını belirtiyor. Suriye de TOKİ örneğini model alarak kentsel kalkınma projeleri başlatmıştı.  
**Mülkiyet Gordiyon düğümü**  
\- 1974 Kıbrıs Barış Harekatı’nın ardından ikiye bölünen Ada’da, çözülmesi en zor konu mülkiyet olarak kabul ediliyor. 3355 kilometrekarelik KKTC’nin yaklaşık yüzde 80’i, 1974 öncesinde Rumlara aitti.  
\- KKTC, Rum mülklerini güneyden gelen Kıbrıslı Türklere, Rum tarafında bıraktığı mülklerin tapuları karşılığında dağıttı. Turistik sahiller 36 yıl içinde villa ve lüks oteller ile doldu. Örneğin Girne bölgesinde, Rum mülkü yüzde 95’lerin üzerinde.  
\- Ancak Rum yönetimi, kendi topraklarında kalan Türk mülklerini atıl durumda bıraktı. Rum kesminde harabe haline gelen yerler, günümüzde ekonomik bir değer taşımıyor. Rumlar pazarlık masasında, “Takas istiyorsunuz ama aradaki fiyat farkını tazminat ödeyerek karşılama imkanınız yok” diyor. Gerçekten de Rumların AİHM yoluyla tazminat için bastırdığı bir dönemde takas formülü KKTC’yi ekonomik olarak yok edecek.  
\- KKTC ve Türkiye bu nedenle gizlice yeni bir formül arayışına girdi. ABD, Kanada, Brezilya, Güney Kore, İtalya, Bermuda, Lübnan ve Suriye’de uygulanmakta olan mortgage ve kentsel dönüşüm projeleri incelendi. Finansman için ABD ve Türkiye’de üst düzey temaslarda bulunuldu.  
\- Sonunda devlet arazilerini alarak çok ucuza konut üreten TOKİ örneği seçildi. TOKİ örneğinde, kentsel dönüşüme tabi tutulan bölgelerdeki araziler en az 6 misli değerleniyor. TOKİ, alt yapıları tamamlanarak değerlenen araziler üzerindeki konutları satarak sermaye sağlıyor.  
**Altın formül ne öngörüyor**  
**EŞİT TEMSİL:** Mahkeme yetkisinde ortak bir mülkiyet komisyonu kurulacak. KKTC’deki Türklerin tapularına dokunulmayacak. Çoğu Türkiye kökenlilere verilen ‘tahsisat tapuları’ da geçerli kalacak.  
**İADE SİSTEMİ:** Rumlara, boş yerler hemen iade edilecek. İade almayanlara, kamuya ait araziler ve vakıf ya da kilise arazilerinden alternatif yerler verilecek. Kuzeye gelecek Rumların sayısı Türk nüfusun yüzde 15’ini aşamayacak.
**ŞİRKET KURULACAK:** Türk ve Rumların eşit temsil edildiği TOKİ benzeri bir inşaat şirketi kurulacak. İlk sermayeyi Türkiye, ABD ve Yunanistan’dan sağlayacak şirket, Rumların kapalı Maraş kenti ve Türklerin de güneyde bıraktığı 450 bin dönüm arazinin tapularını devralacak.  
**RUMLAR DA DÖNÜŞECEK:** Dev kentsel dönüşüm projelerine başlanacak. Larnaka, Baf ve Limasol gibi Rum kentlerinde bulunan büyük Türk arazileri de yeniden imar edilecek. Değerlenen yerler Rum mülkleri ile takas edilecek. Kalan yerler satışa çıkartılarak tazminat fonu oluşturulacak.(Hürriyet)
