---
title: "Psikolojide plasebo etkisi nedir?"
date: "2023-07-30 21:47:54"
author: "Mustafa Berk Dabanca"
tags: "Sağlık"
canonical_url: "https://haber.mynet.com/plasebo-etkisi-nedir-plasebo-asisi-neden-yapilir-110107145833"
original_url: "https://haber.mynet.com/plasebo-etkisi-nedir-plasebo-asisi-neden-yapilir-110107145833"
---
# Psikolojide plasebo etkisi nedir?
Terim, Latince "placere" yani "hoşnut etmek" kelimesinden gelir ve tıbbi çalışmalarda sıklıkla kullanılan sahte bir tedaviyi ifade eder. Plasebo etkisi, bir hastaya gerçek ilaç yerine etkisiz bir madde (plasebo) verildiğinde, kişinin inancı ve umudu sayesinde iyileşme belirtilerinin ortaya çıkmasıyla kendini gösterir. Bu konsept, tıbbi araştırmalarda plasebo kontrol gruplarının kullanılmasının nedenidir. Bir ilacın gerçek etkinliğini ölçmek için, gerçek ilaç ve plasebo ilaç (sadece görünüşte bir ilaç) grupları arasında karşılaştırmalar yapılır. ü
Gerçek ilaç grubunda plaseboya kıyasla belirgin bir iyileşme görülüyorsa, o zaman bu ilacın gerçekten tedavi edici etkisi olduğu sonucuna varılabilir. Ancak son zamanlarda, bilim dünyasında yeni bir tartışma konusu ortaya çıkmıştır: "Plasebo aşısı". Bu terim, bir tür aşı çalışmasının sırasında plasebo kontrol grubuna verilen sahte aşıya atıfta bulunur. 
## Plasebo etkisi nedir?
Plasebo etkisi, bir kişinin, kendisine etkisiz bir madde (plasebo) uygulandığında, bu maddenin gerçek bir tedavi veya ilaç olduğuna inanarak iyileşme veya semptomlarda düzelme yaşaması durumudur. Bu etki, zihinsel ve psikolojik faktörlerin fizyolojik tepkilere nasıl etki edebileceğini gösteren ilginç bir olgudur.
Plasebo etkisi, birçok tıbbi çalışma ve klinik deneyde karşılaştırma amacıyla kullanılır. 
Çalışmaların kontrol edilebilir ve güvenilir sonuçlar vermesini sağlamak için, gerçek tedavi ile plasebo tedavisi arasındaki farkı anlamak önemlidir. Plasebo etkisi, tedavi edici bir özelliği olmayan bir maddenin, kişinin beklenti ve inancına bağlı olarak bile olumlu sonuçlar doğurabileceğini gösterir. Plasebo etkisi, iki temel mekanizma ile açıklanabilir:
* Kişinin tedavi edildiğine inanması, pozitif düşünce ve iyimserlik, endorfin ve dopamin gibi beyindeki doğal mutluluk ve rahatlama hormonlarının salınımını artırabilir. Bu da kişinin kendini daha iyi hissetmesine ve semptomlarının azalmasına yol açabilir.
* Plasebo etkisi, bağışıklık sistemi ve diğer fizyolojik süreçlerin kendi kendini düzenleme ve iyileştirme yeteneğiyle de ilişkilendirilir. Kişi, plasebo tedavisi ile "tedavi edileceğine" dair inançla, vücudunun doğal iyileşme süreçlerini tetikleyebilir.
## Plasebo etkisi örnekleri nelerdir?
Plasebo etkisi, çeşitli tıbbi çalışmalarda ve klinik deneylerde gözlemlenen bir olgu olduğundan, birçok örnek verilebilir. İşte plasebo etkisinin bazı örnekleri:
* **Ağrı yönetimi:** Bir çalışmada, katılımcılara gerçek ağrı kesicilerin yanı sıra etkisiz bir şeker hapı olan plasebo da verilmiştir. Plasebo alan katılımcılar, gerçek ilaç alanlar kadar ağrılarında azalma rapor etmişlerdir. Bu, ağrıda plasebo etkisinin belirgin bir şekilde ortaya çıktığı örneklerden biridir.
* **Depresyon tedavisi: **Antidepresan ilaçlar üzerinde yapılan bazı çalışmalarda, plasebo gruplarındaki katılımcıların, gerçek ilaç alanlarla benzer düzeyde iyileşme gösterdiği gözlemlenmiştir. Depresyonda da plasebo etkisi, kişinin inancı ve olumlu beklentileriyle ilgili olabilir.
* **Mide rahatsızlıkları: **Çeşitli mide rahatsızlıklarının tedavisi için yapılan çalışmalarda, plasebo alan katılımcıların semptomlarında gerçek bir ilaç alanlarla benzer düzeyde azalma olduğu saptanmıştır. Bu da mide sağlığı alanında plasebo etkisinin varlığını gösterir.
* **Uyku problemleri: **Uyku düzenini düzenlemeye yönelik yapılan çalışmalarda, plasebo verilen katılımcıların uyku kalitesinde belirgin bir iyileşme gösterdiği gözlenmiştir. Bu da plasebo etkisinin uyku bozuklukları üzerinde etkili olduğunu gösteren bir örnektir.
* **Astım tedavisi:** Astım hastaları üzerinde yapılan bazı çalışmalarda, plasebo verilen gruplardaki katılımcıların solunum fonksiyonlarında düzelme olduğu rapor edilmiştir. Bu, plasebonun bile bazı durumlarda olumlu etkilerinin gözlenebileceği bir örnektir.
## Psikolojide plasebo etkisi nedir?
Psikolojide plasebo etkisi, bir kişinin zihinsel ve psikolojik inançlarının fiziksel veya zihinsel semptomları üzerinde olumlu etkiler yaratması durumunu ifade eder. Bir başka deyişle, plasebo etkisi, kişinin inandığı tedavinin gerçek olmamasına rağmen, beklenti ve inancı sayesinde iyileşme veya rahatlama göstermesidir.
Plasebo etkisi, psikolojik ve nörobiyolojik mekanizmaların bir kombinasyonu olarak açıklanır:
* Kişi, bir tedavinin kendisini iyi hissetmesine veya semptomlarının azalmasına yardımcı olacağına dair inanç ve beklenti içindeyse, zihinsel süreçlerin doğal olarak kendini iyileştirme mekanizmalarını harekete geçirebileceği gözlemlenmiştir.
* Plasebo etkisinin beyinde, özellikle de "ödül" ve "motivasyon" sistemlerinde etkili olan dopamin salınımı ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Dopaminin artışı, kişinin kendini iyi hissetmesini ve semptomlarında düzelme yaşamasını sağlayabilir.
* Plasebo etkisi, birçok psikolojik durum ve tedavi üzerinde etkili olabilir. Örneğin:
* Plasebo etkisi, antidepresan ilaçların etkisi ile karşılaştırıldığında depresyon semptomlarının hafifletilmesinde önemli bir rol oynayabilir.
* Anksiyete bozuklukları üzerinde yapılan çalışmalarda, plasebo tedavi bileşeni olan kişilerde belirgin bir azalma gözlenmiştir.
* Plasebo etkisi, ağrıyı azaltmak için kullanılan tedavilerde de etkili olabilir ve kişilerin ağrı düzeylerini algılamasında değişikliklere neden olabilir.
* Plasebo etkisi, uyku düzenini düzenlemeye yönelik yapılan çalışmalarda da önemli bir faktör olarak kabul edilir.
Plasebo etkisinin gücü, psikolojik ve sosyal faktörlerin tedavi sürecini nasıl etkilediğini gösteren önemli bir fenomen olarak kabul edilir. Ancak tıbbi uygulamalarda etik açıdan dikkatli bir şekilde kullanılmalıdır, özellikle plasebo tedavisi gerçek bir tedavinin yerini alacak şekilde sunulmamalıdır. Aynı zamanda, plasebo etkisinin mekanizmalarını anlamak, psikoloji ve tıp alanlarındaki araştırmalar ve tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi açısından da önemlidir.
### Plasebo aşısı nedir?
"Plasebo aşısı" terimi, genellikle tıbbi araştırmalarda kullanılan ve plasebo kontrol grubuna verilen sahte bir aşıyı ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Plasebo aşısı, aslında etkisiz bir madde veya şeker hapı gibi bir şeydir ve gerçek bir aşı işlevi görmez. Bu tür aşılar, deneklerin ve araştırmacıların gerçek aşı ile plasebo aşı arasında farkı değerlendirmesine yardımcı olmak için kullanılır.
### Plasebo aşısı neden yapılır?
Tıbbi araştırmalarda plasebo kontrol grubu kullanmak, gerçek tedavi veya aşıların etkinliğini doğru bir şekilde değerlendirmeye yardımcı olur. Örneğin, yeni bir aşının etkinliğini test etmek için klinik deneyler yapılırken, denekler rastgele iki gruba ayrılır. Bir grup gerçek aşıyı alırken, diğer grup plasebo aşısını alır. Bu şekilde, gerçek aşının etkinliği plaseboya göre değerlendirilir.
