--- title: "Rusya'dan Gürcistan'a uyarı" date: "2004-03-14 15:30:00" author: "site" tags: "Dünya" canonical_url: "https://haber.mynet.com/rusyadan-gurcistana-uyari-110100111807" original_url: "https://haber.mynet.com/rusyadan-gurcistana-uyari-110100111807" --- # Rusya'dan Gürcistan'a uyarı TİFLİS (İHA) - Gürcistan Devlet Başkanı Mikhail Saakaşvili'nin özerk Acaristan bölgesine girişinin engellenmesi, Tiflis ile Batum arasındaki ilişkileri iyice gerginleştirdi. Saakaşvili şu sıralarda Acaristan kuzeyindeki Poti Limanı'nda kabine üyeleriyle acil bir toplantı yapıyor. Acaristan Özerk Cumhuriyeti Başkanı Aslan Abaşidze ise, bulunduğu Moskova'dan acilen uçakla Acaristan'ın başkenti Batum'a döneceğini bildirdi. Gürcistan Devlet Başkanı Mikhail Saakaşvili'nin Acaristan bölgesine girişi, bölge polisi tarafından engellendi. Saakaşvili'nin bölgeye girişinin engellenmesi, Tiflis ile Batum arasındaki ilişkileri gerginleştirdi. Gürcistan Güvenlik Konseyi Başkanı Vano Merabişvili, bölgeye giden Saakaşvili'nin konvoyunun, Çolohki kasabası yakınlarındaki kontrol noktasına yaklaştığı sırada uyarı ateşiyle karşılaştığını açıkladı. "Saakaşvili, kan dökülmesini engellemek için Poti'ye dönmeye karar verdi" diyen Merabişvili, konvoyda bulunan İçişleri Bakanı'nın yerel yetkililerle görüşmek için kontrol noktasında kaldığını kaydetti. 28 Mart'ta Gürcistan genelinde yapılacak olan parlamento seçim kampanyasına katılma sebebiyle Acaristan'a girmeyi isterken Colohki sınır nehri kıyılarında Acaristan İçişleri Bakanlığı'na bağlı birlikler tarafından durdurulan Saakaşvili, şu saatlerde Acaristan kuzeyindeki Poti Limanı'nda kabine üyeleriyle acil bir toplantı yapıyor. Toplantı sonrası Saakaşvili'nin durumla ilgili açıklama yapması bekleniyor. **ABAŞIDZE BATUM'A DÖNME KARARI ALDI** Acaristan Özerk Cumhuriyet Başkanı Aslan Abaşidze ise, bulunduğu Moskova'dan acilen uçakla Acaristan'ın başkenti Batum'a döneceğini bildirdi. Acaristan televizyonuna açıklamada bulunan Abaşidze, Gürcistan Devlet Başkanı Miheyil Saakaşvili'nin bu sabah büyük koruma ve özel birlikleri ile Acaristan'a girme teşebbüsünü savaşa davet olarak değerlendirdi. Gürcü halkına seslenen Abaşidze, "Provokasyonlara gelmeyin" çağrısı yaptı. Acaristan lideri aslan Abaşidze, bir gün önce yaptığı açıklamada, Tiflis'in kendisine darbe girişiminde bulunmak istediğini öne sürmüş ve Rusya'nın yardımını istemişti. Gürcistan eski Devlet Başkanı Eduard Şevardnadze'nin "kadife devrim" ile devrilerek yerine Saakaşvili'nin gelmesine sert tepki gösteren Abaşidze, Tiflis'in kendisini de seçim bahanesiyle devireceğini öne sürmüştü. Gürcistan'a bağlı ve içişlerinde serbest olan Acaristan, Türkiye ve Sovyet Rusya ile Sovyet Gürcistan arasında varılan bir uluslararası anlaşma gereği kuruldu. Nüfusun çoğunluğu Gürcü Müslüman olan ve 3 asır boyunca Osmanlı devleti içerisinde kalan Batum sancağı (Acaristan), 1878 yılında "93 Harbi" ile bilinen Rus-Osmanlı savaşın neticesinde Rusya İmparatorluğu Gürcistan bölgelerine katıldı. **RUSYA'DAN GÜRCİSTAN'A UYARI** Rusya, Gürcistan'ı yarı özerk Acaristan bölgesine karşı güç kullanmaması konusunda uyardı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Aleksandr Yakovenko, Gürcistan yönetiminin Acaristan'a karşı askeri güç kullanmaya hazırlandığı yönünde güvenilir istihbaratlar aldıklarını kaydederek, "Gürcü yetkililer bu tür provokatif eylemlerin, büyük ölçüde Gürcistan'ın kendisine olmak üzere, çok ciddi, tahmin edilemeyecek sonuçlara yol açabileceğini bilmelidirler" dedi. Bir siyasi kriz çıkması halinde bunun bütün sorumluluğunun Gürcistan yönetiminde olacağını ifade eden Rus Sözcü, Gürcistan'ın Acaristan özerk bölgesindeki meselenin barışçı yollarla halledilmesini istedi. Gürcistan Radyosu ise, Acaristan yönetiminin Gürcistan'ın Türkiye ile Sarp Sınır Kapısı'nı kapattığını ileri sürüyor. Henüz doğrulanamayan bilgilere göre, Batum'da konuşlanmış olan Rusya askeri üssü alarma geçirildi. **GÜRCİSTAN HAKKINDA** Stratejik olarak Avrupa ile Asya'nın buluştuğu kavşak noktalarından birinde yer alan Gürcistan, çok uzun bir geçmişe dayanan kültürel birikimin mirasçısı. Ülke ayrıca misafirperverlik geleneği, yemekleri, binlerce yıldır sürdürülen şarap üreticiliği ve kendine özgü alfabesiyle ünlü. 2003 Birleşmiş Milletler verilerine göre ülkenin nüfusu 5 milyon. Başkenti Tiflis olan ülkede en yaygın diller Gürcüce ve Rusça. En yaygın din ise Hıristiyanlık. Para birimi lari olan ülkenin ihraç ürünleri ise hurda metal, şarap ve meyve. Ortalama yıllık gelir de 590 dolar. Yüzyıllar boyu Gürcistan'ın denetimi için İran, Türkiye ve Rusya arasında rekabet yaşandı. Bölge sonunda 19. yüzyılda Rusya tarafından ilhak edildi. Son yıllarda bölgede nüfuz sahibi olmak için Moskova'nın başlıca rakibi ise Washington. Amerika Birleşik Devletleri açısından bölgenin güvenliği ve istikrarı son derece önemli. Çünkü Washington, Gürcistan üzerinden geçerek Azerbaycan'dan Türkiye'ye petrol taşıyacak Bakü - Ceyhan boru hattına yüklü yatırımlar yaptı. Gürcü silahlı kuvvetleri de son dönemde ABD'den askeri eğitim ve destek alıyor. ABD'nin bölgede gitgide artan ekonomik ve siyasi etkisi ise Kremlin tarafından yakından izleniyor. Gürcistan, Rusya'daki 1917'deki Bolşevik Devrimi ardından kısa süren bir bağımsızlık dönemi yaşadı. Ancak 1921'de Sovyetlerin Kızıl Ordu'su tarafından işgal edildi ve ertesi yıl da Sovyetler Birliği'ne dahil oldu. 1991'de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılması ardından yapılan bir referandumda, Gürcüler bağımsızlıktan yana tavır koydular ve milliyetçi lider Zviad Gamsakurdiya'yı devlet başkanlığına seçtiler. Şevardnadze 12 yıl boyunca Gürcistan'ı yönetti. Ancak Gamsakurdiya, kısa süre sonra muhalefete bağlı militanlarca devrildi ve yerini eski Sovyet Dışişleri Bakanı Eduard Şevardnadze aldı. Bir zamanlar Sovyetler Birliği'nin en zengin bölgelerinden biri olan Gürcistan'ın ekonomisi, bağımsızlık sonrası Sovyetlerin ucuz enerji kaynakların yitirmesi ve ticaret bağlarının kopmasıyla hızlı bir çöküş yaşadı. Şimdi eski SSCB cumhuriyetlerinin en yoksullarından olan Gürcistan, hala enerji için de Rusya'ya bağımlı durumda. Bağımsızlıktan bu yana Gürcista'esinde Rusya İmparatorluğu Gürcistan bölgelerine kan halkı iç savaş dönemleri ve merkezden kopan Abhazya ve Güney Osetya bölgelerinden gelen bağımsızlık taleplerinden kaynaklanan şiddet olayları yaşadı. Diplomatik girişimlerin son yıllarda göreli bir sükunet sağlamış olmasına rağmen, her iki bölge için de gerginlikler varlığını sürdürüyor. Gürcistan, Rusya'ya bağlı sorunlu Çeçen Cumhuriyeti'nin sınır komşusu. Bu nedenle son yıllarda Gürcistan ve Rusya arasında, Moskova'nın, Çeçen isyancıların Gürcüler denetimindeki Kafkas dağlarında, özellikle de Pankisi Vadisi'nde barınak bulduğu suçlamaları nedeniyle sert sürtüşmeler yaşandı. Gürcistan'da halk protestoları Şevardnadze iktidarının sonunu getirdi. Şevardnadze'nin 11 yıl süren iktidarı boyunca, Gürcü halkı yoksulluk, yolsuzluk, işsizlik ve suç oranlarında çok büyük bir artışa tanık oldu. 2003 yılı Kasım ayında düzenlenen genel seçimlere, Şevardnazde lehinde hile karıştırıldığı suçlamalarıyla başlayan eylemler ise Şevardnadze döneminin sonunu getirdi. Şevardnadze'nin, kan dökülmeden istifa etmeyi kabul etmesi memnuniyetle karşılandı. **GÜRCİSTAN'IN SORUNLU BÖLGELERİ** Gürcistan'da yeni yönetimin ülke genelinde istikrarı sağlaması, merkezi yönetimin denetimi dışında kalan üç bölgenin gelecekte izleyeceği siyaset açısından da belirleyici olacak. Abhazya, Güney Osetya ve Acaristan liderleri, Mihail Saakaşvili ve Tiflis'teki iktidarın yeni yüzlerine mesafeli yaklaşıyor. Bu bölgelerin Tiflis'le inişli çıkışlı ilişkileri, geçmişte zaman zaman sıcak çatışmalara da dönüşmüştü. Gürcistan'ın kuzeybatısında, Karadeniz kıyısında yer alan Abhazya, 1990'ların başında bağımsızlık için kanlı bir savaş verdi. Yaklaşık 10 bin kişinin ölümüne yol açtığı düşünülen savaştan bu yana da, fiilen bağımsız. Bölgenin uzun vadedeki statüsünü belirlemek için yapılan görüşmeler sonuçlanmadı. Abhazya'daki çatışmalar 1993'te alevlendi. Tiflis'teki yönetim değişikliği ardından uluslararası alanda tanınmayan Abhazya hükümetinin lideri Vladislav Ardzinba, Tiflis, bölgedeki kontrolü yeniden ele geçirmek isteyebilir düşüncesiyle, ordusunu alarma geçirmişti. Gürcistan'ın kuzeyindeki Güney Osetya'nın durumu da karmaşık. Rusya sınırları içinde kalan Kuzey Osetya'yla etnik ve kültürel bağları bulunan Güney Osetya, Gürcistan'ın bağımsızlığını elde ettiği 1991'den beri Tiflis'in otoritesini tanımıyor. Liderleri Eduard Kokoity, bölgenin Gürcistan'dan resmen ayrılarak, Rusya'ya katılmasını istiyor. Osetyalılar, Gürcülerden tamamıyla farklı bir etnik grup. **ACARİSTAN DURUMU PEK ÇOK YÖNDEN FARKLI** Güneybatıdaki Acaristan da merkezi yönetimden kopuk ancak Acaristan'ın durumu pek çok yönden farklı. Öncelikle bu 3 bölge arasında, bugüne kadar ayrılma girişiminde bulunmayan tek bölge Acaristan. Osetya ve Abhazya'da Gürcü olmayan etnik azınlıklar ayrılık peşinde. Acaristan'da ise nüfus Gürcülerden oluşuyor. Acaristan, Gürcistan Sovyetler Birliği'ne dahilken de ayrı bir statüdeydi. Çünkü burada nüfus Müslüman. Gürcistan'da ise halkın çoğu Hıristiyan. Ama Acaristan için sorun dinsel ya da etnik temelde bir ayrılık değil. Buradaki asıl sorun, bölgenin yöneticisinden kaynaklanıyor.ista'esinde Rusya İmparatorluğu Gürcistan bölgelerine ka Aslan Abaşidze, 10 yıl kadar önce Eduard Şevardnadze'yle, Acaristan'ı kendi derebeyliği gibi yönetebilmesini sağlayan bir anlaşmaya varmıştı. Bunun sonucunda kaydadeğer bir servet sahibi oldu. Bölgede belli bir iktidar tabanı var. Bununla birlikte Abaşidze, Gürcistan'ın yeni cumhurbaşkanı Saakaşvili'nin muhaliflerinden. Abaşidze, Acaristan'ı şahsi malı gibi yönetmekle suçlanıyor. Gürcistan'ın eski Cumhurbaşkanı Eduard Şevardnadze'nin görevden ayrılmaya zorlandığı olayların hemen sonrasında, Acaristan lideri olağanüstü hal ilan etmiş, Batum-Tiflis hattında trenlerin işlemesini durdurmuş ve Şevardnadze muhaliflerinin kurduğu geçici hükümetin meşru olmadığını ilan etmişti. Tiflis'teki merkezi yönetim ise Aslan Abaşidze'yi, 'devlet içinde devlet' kurmaya çalışmakla suçluyor. Acar liderin arası Tiflis'le iyi olmayabilir ama Moskova'yla yakın ilişkiler içinde. Sık sık Kremlin'e konuk oluyor. Birçok siyasi yorumcu da Abaşidze'yi 'Rusya yanlısı ve otoriter eğilimli' diye tanımlıyor. Rusya için de Acaristan ve Abaşidze, geçmişte Gürcistan'a karşı bir denge unsuru oldu. Bölgenin en büyük kenti Batum'da Sovyet döneminden kalan bir askeri üssün varlığını sürdürmesi de Abaşidze'nin Ruslardan destek almasını sağlayan bir diğer neden. Rusya'nın izleyeceği tutum diğer iki bölgenin geleceğini de yakından ilgilendiriyor. Hem Abhazya, hem de Osetya ekonomik olarak neredeyse tamamen Rusya'ya bağımlı. Rusya ise Tiflis'teki yönetim değişikliği sonrasında yeni liderlerle olumlu bir ilişki kurma eğiliminde. Bu durumun sürmesi Osetya ve Abhazya'nın elini zayıflatabilir. Rusya, bugüne kadar özellikle Güney Osetya'nın Gürcistan'dan ayrılma talebine de resmi destek vermedi. Moskova, bunun kendi sınırları içindeki Çeçenistan gibi federasyondan ayrılmayı talep eden bölgelere kötü örnek olacağını düşünüyor.