6 Şubat 2023 sabahı, saat 04:17’de Kahramanmaraş’ta meydana gelen 7.7 büyüklüğündeki deprem milyonlarca insanı uykusunda yakaladı. Binlerce ev yıkıldı, on binlerce insan enkaz yığınları altında kaldı. Bundan sadece saatler sonra, 13:24'te 7.6 büyüklüğünde bir sarsıntı daha oldu. Peş peşe gelen iki deprem, 11 ili etkileyen asrın felaketine dönüştü. Felaketin üzerinden üç yıl geçerken, yaşanan acılar ise hala yüreklerde...
Merkez üsleri Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan depremler beraberinde Kilis, Diyarbakır, Adana, Osmaniye, Şanlıurfa, Adıyaman, Gaziantep, Malatya, Hatay ve Elazığ olmak üzere toplamda 11 ilde büyük yıkıma ve onbinlerce can kaybına yol açtı.
6 Şubat 2023 yılında meydana gelen 'asrın felaketi'nde yaklaşık 13,5 milyon kişi ise depremlerin verdiği hasardan etkilendi. Depremin etki ettiği illerde Olağanüstü Hal (OHAL), ayrıca depremin yaşandığı ilk gün bir haftalığına ulusal yas ilan edildi.
Toplam 11 ili ve 14 milyon vatandaşı doğrudan etkileyen, 120 bin kilometrekarelik alanda yıkıma yol açan afet sonrası ilan edilen 7 günlük milli yas ve OHAL süreciyle birlikte, devletin tüm imkanları seferber edildi.
Uluslararası yardımı da içeren 4. seviye alarmın ardından 93 ülkeden arama kurtarma ekiplerinin katıldığı çalışmalarda, felaketin bilançosu 53 bin 537 can kaybı ve 107 bin 213 yaralı olarak kayıtlara geçti.
'Asrın felaketi' olarak nitelendirilen depremler, dünya basınında geniş yankı buldu. Bilim insanları, söz konusu depremlerin bu kadar kısa sürede bu şiddette meydana gelmesini "şaşırtıcı" ve "nadir rastlanan" bir durum olarak nitelendirdi. ABD merkezli The Washington Post gazetesinde depremlerin analiz edildiği haberde, sarsıntının 32 atom bombasının şiddetine eşit olduğu ifade edildi. AFAD Deprem Risk ve Azaltma Genel Müdürü Orhan Tatar ise "İki depremin açığa çıkardığı enerji 500 atom bombasının enerjisine sahip" açıklamasında bulundu.
Yaşanan felaketin korkunç boyutu ise gün geçtikçe ortaya çıktı. Bölgeden gelen fotoğraf kareleri yaşanan acıları adeta gün yüzüne çıkardı.
13,5 milyona yakın kişinin etkilendiği depremde on binlerce insan; sevdiklerini, şehirlerini, evlerini ve anılarını enkaz altında bıraktı. Neredeyse her evde bir can kaybının yaşandığı bölgede, mezarlıklardaki acı Türkiye'nin yüreğini yaktı.
Türkiye'yi sarsan depremler sonrası bölgede arama kurtarma çalışmaları günlerce sürerken, mucize kurtuluşlar da peş peşe yaşandı. 29 yaşındaki Neslihan Kılıç, Kahramanmaraş'taki yıkımlarda en çok can kaybının olduğu Ebrar Sitesi'nin enkazından 258 saat sonra sağ olarak kurtarıldı.
Neslihan'ı enkazdan kurtaran ekibin sevinç gözyaşları, tüm Türkiye'yi ağlattı. Hatay’ın Defne Mahallesi'ndeki evlerinin enkazında sıkışıp kalan 2 yaşındaki Muhammed bebeğe ulaşan ekipler, Muhammed’e şişenin kapağıyla su verdi. Minik Muhammed aynı anda hem korkuyu hem de sevinci yaşarken, o anlara ait görüntüler hafızalara kazındı.
Bölgede 14 milyon insanımızın etkilendiği bu büyük acının hemen ardından başlayan seferberlik, 3 yıldır hiç durmadı. Önce enkazdan canları kurtarmak, ardından kurtulanları hayatta ve sağlıklı tutmak, bir yandan da yıkılan ve yıkılma tehlikesi olanların yerine sağlam konutlar inşa etmek için 7/24 esasıyla sürdürülen çalışma başladı. Devletin bütün kurumları, binlerce özel şirket ve vatandaşların tek yürek olduğu bu dönemde 2025 yılının sonunda 455 bin konut tamamlandı. Konutlar için ilk temel depremden 15 gün sonra atılırken, ilk teslimat 45 gün içinde yapıldı. İnşa seferberliğinde saatte 23, günde 550 konut yapılarak büyük bir rekora imza atıldı. Kara yolları, demir yolları, havaalanları yeniden kullanıma sunuldu.
Adana: 11 bin 334 konut, 739 köy evi
Adıyaman: 31 bin 423 konut, 9 bin 88 köy evi, 2 bin 855 iş yeri.
Bingöl: 62 konut, 27 köy evi,
Diyarbakır: 16 bin 50 konut, 1.150 köy evi, 6 iş yeri.
Elazığ:11 bin 912 konut, 2 bin 959 köy evi, 23 iş yeri.
Gaziantep: 25 bin 237 konut, 4 bin 463 köy evi, 1.353 iş yeri.
Hatay: 133 bin 685 konut, 12 bin 868 köy evi, 7 bin 202 iş yeri.
Kahramanmaraş: 52 bin 575 konut, 15 bin 615 köy evi, 5 bin 766 iş yeri
Kayseri: 9 konut, 279 köy evi,
Kilis: 1.713 konut, 852 köy evi, 4 iş yeri,
Malatya: 62 bin 540 konut, 13 bin 32 köy evi, 4 bin 88 iş yeri
Osmaniye: 10 bin 377 konut, 1.807 köy evi, 373 iş yeri.
Sivas: 164 bağımsız bölüm,
Şanlıurfa: 10 bin 914 konut, 2 bin 495 köy evi, 20 iş yeri,
Tunceli: Toplam 298 köy evi.
Afetin ardından başlatılan "Türkiye Ulusal Risk Kalkanı Modeli" kapsamında kalıcı konutların inşası hızla devam etti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın güncel verilerine göre:
Konut Teslimatı: 3. yıl itibarıyla deprem bölgesinde toplam 455.357 bağımsız bölümün (konut ve iş yeri) yapımı tamamlanarak hak sahiplerine teslim edildi.
Geçici Barınma: İlk aşamada kurulan çadır kentlerin yerini konteyner kentler aldı. Süreç içerisinde 400 binden fazla kişi konteynerlerde misafir edildi; kalıcı konutlara geçişle birlikte bu sayı kademeli olarak azaldı.
Altyapı ve Ekonomi: Bölgedeki yollar, içme suyu şebekeleri ve kamu binaları büyük oranda onarıldı. Yerinde Dönüşüm projesiyle vatandaşlara kendi konutlarını inşa etmeleri için hibe ve kredi desteği sağlandı.
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, "Yaşanan bu büyük acı, sadece Adıyaman'ın, Kahramanmaraş'ın, Hatay'ın acısı olarak kalmadı. Bu acı, 86 milyonun ortak acısı oldu." Dedi.
6 Şubat 2023'te insanlık tarihinin gördüğü en büyük felaketlerden biriyle karşı karşıya kaldıklarını belirten Yerlikaya, "Asrın felaketi" olarak nitelendirdiği depremler silsilesinin, sonuçları bakımından dünya genelinde son yüzyılın en yıkıcı deprem afetlerinden biri olarak kayıtlara geçtiğini söyledi.
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, "Yaşanan bu büyük acı, sadece Adıyaman'ın, Kahramanmaraş'ın, Hatay'ın acısı olarak kalmadı. Bu acı, 86 milyonun ortak acısı oldu." dedi.
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, 6 Şubat 2023'te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin üçüncü yıl dönümü dolayısıyla Adıyaman Valiliği'nde basın toplantısı düzenledi.
6 Şubat 2023'te insanlık tarihinin gördüğü en büyük felaketlerden biriyle karşı karşıya kaldıklarını belirten Yerlikaya, "Asrın felaketi" olarak nitelendirdiği depremler silsilesinin, sonuçları bakımından dünya genelinde son yüzyılın en yıkıcı deprem afetlerinden biri olarak kayıtlara geçtiğini söyledi.
Bakan Yerlikaya, merkez üssü Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan olan 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki iki ana depremin yanı sıra Gaziantep ve Hatay merkezli 3 büyük depremin daha aynı günün içine sığdığını anımsattı.
Depremler sonrası yapılan çalışmaları anlatan Yerlikaya, 120 bin kilometrekarelik alanda 14 milyon vatandaşı doğrudan etkileyen depremlerin, 11 il, 124 ilçe, 6 bin 929 köy ve mahallede ağır yıkımlara neden olduğunu dile getirdi.
Bu depremlerde 53 bin 697 kişinin hayatını kaybettiğini ve 107 bin 213 kişinin de yaralandığını belirten Yerlikaya, "Maalesef, Adıyamanımızda 8 bin 566 kardeşimiz hayatını kaybetti, 17 bin 499 kardeşimiz yaralandı. 6 Şubat tarihinden bugüne her birimizin yüreğinde derin bir acı var. Öpmeye kıyamadığımız yavrularımızı toprağa verdik. Hayır duasını beklediğimiz, analarımızı, babalarımızı rahmet-i Rahman'a uğurladık. Yaşanan bu büyük acı, sadece Adıyaman'ın, Kahramanmaraş'ın, Hatay'ın acısı olarak kalmadı. Bu acı, 86 milyonun ortak acısı oldu." Dedi.
Yerlikaya, depremin ilk anında arama-kurtarma faaliyetleriyle geçici barınma hizmetleri alanına yoğunlaştıklarını anlattı.
Depremler sonrasında 39 bin 561 binanın yıkıldığını aktaran Yerlikaya, şunları kaydetti:
"Bu binaların tamamında arama yapıldı. İçinde yaşam olduğu değerlendirilen 26 bin 32 binada arama-kurtarma faaliyetleri yürütüldü. Bölgede müdahale çalışmaları kapsamında 11 bin 488'i uluslararası, 35 bin 250'si arama-kurtarma, 142 bini güvenlik personeli olmak üzere toplam 650 bin personel görev yaptı. Ayrıca 20 bin araç ve iş makinesi, 141 helikopter, 182 uçak ve 23 gemi görevlendirildi. Uçak ve helikopterlerimiz toplam 17 bin 500 sorti yaptı.
AFAD ile birlikte JAK, JÖAK, PAK, polisimiz, jandarmamız, sahil güvenliğimiz, güvenlik korucularımız, Milli Savunma Bakanlığı DAK, Mehmetçiklerimiz, UMKE, MEB AKUB, itfaiyeciler, madenciler, ormancılarımız ORKUT, sivil toplum kuruluşlarımız, üniversitelerimiz, belediyelerimiz, tüm gönüllülerimiz ve 93 ülkeden gelen arama kurtarma ekipleri hepsi ayrı birer destan yazdı."
Yerlikaya, bölgeye 1 milyon çadırın sevk edildiğini, bunların bir kısmının bireysel dağıtıldığını, 350 çadır kent alanında 645 bin çadır kurularak 2,5 milyon afetzedeye geçici barınma imkanının sağlandığını bildirdi.
Depremden etkilenen ve yakınlarının yanına gitmek isteyen 3 milyon 549 bin afetzedenin tahliyesinin sağlandığını ifade eden Yerlikaya, yolların açıldığını, köprülerin kurulduğunu, ulaşım hatlarının yeniden işletildiğini kaydetti.
Yerlikaya, 11 ilde oluşturulan 428 AFAD Konteyner Kentte 707 bin afetzedenin misafir edildiğini dile getirdi.
Barınma ihtiyacını karşılamada kira destekleriyle dünyada eşi az görülen bir kaynak tahsisi yaptıklarını söyleyen Yerlikaya, toplam 351 bin 516 haneye, 43,5 milyar lirayı aşan kira yardımı sağladıklarını aktardı.
Bakan Yerlikaya, konteyner kentlerde sosyal yardıma ihtiyaç duyan vatandaşların mutfak ihtiyaçları için hayata geçirilen ESEN KART sistemiyle 72 bin 749 kart sahibine 4,9 milyar liranın üzerinde bakiye yüklediklerini açıkladı.
AFAD koordinasyonunda, Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı nakdi destek programlarını hayata geçirdiklerini belirten Yerlikaya, "Bu kapsamda 1 milyon 995 bin 978 haneye 10 bin lira destek ödemesi ulaştırdık. 568 bin 624 haneye 15 bin lira taşınma yardımını sağladık. Depremde yakınlarını kaybeden vatandaşlarımız için 100'er bin liralık ödemeleri gerçekleştirdik. Tahliye sürecini kolaylaştırmak amacıyla 57 milyon lirayı aşkın tahliye destek ödemesini afetzedelerimize ulaştırdık." diye konuştu.
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, AFAD bağış hesaplarında, "Türkiye Tek Yürek", "Kira Yardımı", "AFAD Market", "Zekat Kampanyası", deprem kampanyalarında toplam 146 milyar 928 milyon lira bağışın toplandığını ifade ederek, depremzedelerin ihtiyaçları kapsamında 137 milyar 593 milyon liranın bugüne kadar harcandığını bildirdi.
Deprem bölgesinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen hasar tespit çalışmaları kapsamında 2 milyon 301 bin 688 binada ve 6 milyon 168 bin 281 bağımsız bölümde hasar tespitinin yapıldığını söyleyen Yerlikaya, "Acil, ağır, yıkık, orta hasarlı 292 bin 423 bina ve 764 bin 885 bağımsız bölüm tespit edildi. Acil yıkılacak ve yıkık binaların ki 60 bin 732 bina eder bu, enkazları, 68 günde tamamen kaldırıldı. Yıkımı yapılacak ağır hasarlı bina sayısı 198 bin 205 olup, bugüne kadar 187 bin 361 ağır hasarlı bina enkazı kaldırıldı." ifadelerini kullandı.
Yerlikaya, iyileştirme operasyonu kapsamında en hayati çalışmaların başında deprem konutlarının inşasının geldiğine değindi.
Bu amaçla ilk olarak 18 il, 179 ilçe, 8 bin 474 mahalle, 2 bin 472 köy için 30 Mayıs 2023'te başlayan hak sahipliği sürecinin, ek süreler dahil 90 günlük yasal sürelerin verilmesiyle tamamlandığı bilgisini veren Yerlikaya, sözlerine şöyle devam etti:
"Hak sahipliği sürecinde 120 milyon talep, ilgili komisyonlar tarafından incelendi, 110 bin komisyon kararı alındı. 18 ilimiz için 410 bin 118 hak sahibi belirlendi. Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde güçlü bir iradenin, bir umudun, bir dirilişin canlı şahitleri olarak 'asrın felaketi' gibi büyük bir imtihanı 'asrın inşası'na dönüştüren eşsiz bir başarı hikayesini tüm dünyaya ilan ettik. Bugüne kadar düzenlenen 10 büyük kura töreninde toplam 455 bin 357 bağımsız bölümü hak sahibi kardeşlerimize teslim ettik."
Bakan Yerlikaya, hazırlık güçlerini artırdıklarını dile getirerek, "Risk azaltma adımlarımızı hızlandırdık. 'Afetlere Dirençli Toplum' hedefini daha ileri taşıdık. AFAD, 'afetlere dirençli toplum oluşturmak' vizyonu ve 'afet ve acil durum süreçlerinin etkin yönetimi, kurumlar arası koordinasyonun sağlanması ve politika üretimi' misyonu doğrultusunda iyileştirme faaliyetlerini kararlılıkla sürdürüyor. Bu kapsamda, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin güncellenmesine yönelik çalışmalar sürüyor. Deprem dirençli şehirler için teknik ve mevzuat adımları güçleniyor." dedi.
Yerlikaya, Bakanlık olarak 6 Şubat depremlerinden etkilenen 11 ilde, aralarında valilik hizmet binaları, hükümet konakları, personel lojmanları, emniyet müdürlüğü ve jandarma komutanlığı binaları dahil 134 yatırımı tamamladıklarının bilgisini verdi. Bu yatırımların güncel maliyetinin 20 milyar 521 milyon lira olduğunu anlatan Yerlikaya, maliyeti 14 milyar 575 milyon lira olan 73 yatırımın sürdüğünü ve planlanan 50 yatırımın da bulunduğunu bildirdi.
Bugün, Adıyaman'da, Hatay'da, Kahramanmaraş'ta, Malatya'da ve diğer illerde yalnızca binaların değil umudun da yükseldiğini vurgulayan Yerlikaya, sözlerine şöyle devam etti:
"İçişleri Bakanlığı olarak, AFAD'ımızla, mülki idare amirlerimizle, polisimizle, jandarmamızla, sahil güvenliğimizle Türkiye'nin huzuru için, milletimizin güvenliği için, afetlere karşı daha güçlü bir Türkiye için gece-gündüz çalışmaya devam edeceğiz. Attığımız her adım, çocuklarımızın güvenli yarınlarıdır. Teslim ettiğimiz her anahtar, Türkiye Yüzyılı'nın kapısını aralamaktadır. 6 Şubat depremlerinde hayatını kaybeden tüm vatandaşlarımıza Allah'tan rahmet diliyorum. Geride kalanlara sabrı cemil niyaz ediyorum."
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, depremde 50 binden fazla kişinin hayatını kaybettiğini, milyonlarca insanın evinin yıkıldığını hatırlatan Kurum, "Bu büyük felaketin faturası ülkemiz için gerçekten çok ağır oldu. Doğrudan 104 milyar dolar, dolaylı olarak da 150 milyar doları bulan bir maddi kayıptan söz ediyoruz. Sadece konutlarımız değil, enerji hatlarımızdan havalimanlarımıza, köprülerimizden su ve kanalizasyon altyapısına kadar çok sayıda tesisimiz ağır hasar gördü. Bu depremler sebebiyle yaklaşık 2,5 milyon vatandaşımız başka illere göç etmek zorunda kaldı." diye konuştu.
Bu yıkıcı sarsıntının ardından deprem bölgesinin en önemli gündemleri haline geldiğini vurgulayan Kurum, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Umudumuz acımızdan büyük olmalı dedik, umudumuzu bir an olsun yitirmedik ve derhal işe koyulduk. Depremden 15 gün sonra ilk temellerimizi attık. 45'inci günde ilk evlerimizin teslimini vatandaşımıza büyük bir gururla, mutlulukla yapmış olduk. Bu süreçte milletimizin en büyük dayanağı, her şartta sorumluluk üstlenen devletimiz oldu. Bizim insanımız devletine 'devlet baba' der. Zira bizim devletimiz bir baba misali merhametiyle sarıp sarmalayan, kudretiyle güven veren ve evlatlarını asla sahipsiz bırakmayan bir iradeyi temsil etmektedir.
Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde tüm gücümüzü ilgili tüm bakanlıklarımızla birlikte buraya kanalize ederek bölgede büyük bir seferberlik ilan ettik. Hem maddi hem manevi tüm kaynaklarımızı buraya aktardık. Valilerimizle, milletvekillerimizle, belediye başkanlarımızla vatandaşımızı dinlemek, sorunlarını bir bir çözmek suretiyle bir mücadele ortaya koyduk. Hükümet olarak belediyeler ve sivil toplumla birlikte koordinasyon içerisinde hareket ederek bir dayanışma örneğini de burada ortaya koyduk."
Bakan Kurum, bölgenin demografik yapısına, iklim şartlarına ve ihtiyaçlarına göre planlama ortaya koyduklarını, 11 ilde, 4 bin 333 köyde 174 ayrı alanda 3 bin 481 şantiye kurduklarını söyledi.
Şantiyelerde 200 bin mimar, mühendis, işçiyle gece gündüz demeden insanüstü gayretle çalıştıklarını dile getiren Kurum, "Saatte 23, günde 550 konut inşa ettik. Milletimizin de desteğiyle emsalsiz bir yeniden inşa sürecine hep birlikte imza attık. Bu kadar kısa bir zamanda 455 bin konutu milletimize teslim ettik." dedi.
Nüfus bakımından Litvanya, yüz ölçümü bakımından Bulgaristan ve İzlanda kadar yani bir Avrupa ülkesi büyüklüğünde alanı inşa ettiklerine dikkati çeken Kurum, sadece konut üretmekle kalmadıklarını, yaşamın tüm unsurlarını kapsayan bütüncül bir yeniden inşa anlayışını benimsediklerini belirtti.
Bakan Kurum, bir gazetecinin, "Depremden etkilenen 11 ilde yeniden inşa çalışmaları ne zaman sona erecek? Tarihi yerlerin korunması ve kimliğinin muhafaza edilerek yapılmasını nasıl sağlıyorsunuz?" sorusuna şu yanıtı verdi:
"Biz buraya sadece hak sahibi açısından bakmıyoruz. Hatay'da birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir kültürümüz var. Orada hiçbir dini, dili, ırkı, inancı ayırmadan hepsinin inançlarını gözeterek bir planlama ortaya koyduk. Dünyanın en iyi mimarlarıyla, ülkemizin en iyi planlamacılarıyla bir planlama yaptık. 15'inci günde bir taraftan enkaz kaldırırken bir taraftan bu planlamalara başladık. Adıyaman'a gidin, Ulu Cami'miz yeniden orada hizmet vermeye başladı. Malatya'da Söğütlü Camisi, tarihi çarşılarımız, oradaki tüm tescilli eserlerimiz, ilgili tüm bakanlıklarımızla uyum içerisinde yeniden ayağa kalkıyor. Meclis binası aslına uygun bir şekilde inşa edildi. Tarihin ilk aydınlatılmış caddesinden bahsediyorum. Şimdi o eskisinden daha güzel, daha sağlam. 11 ilimizin tamamında bu bakışla, bu anlayışla çalıştık.
Konutlarımızın yaklaşık yüzde 50'sini şehrin merkezinde yıkılmış alanlarda yaptık. Bir taraftan buradaki çalışmaları yürüttük bir taraftan da şehrin büyümesi, gelişmesi adına şehirlerimize katkı sağlayacak adımlar attık. Fay hatlarını tek tek inceledik. Bilim insanlarımızın görüşleriyle çalıştık.
Fay hatlarına mesafeyi korumak, bölgenin zemin yapısını incelemek, zemin yapısında sıvılaşma riski varsa veya zemin sınıfı kötüyse tedbirler aldık. 7-8 ay kilometrelerce kazık imalatı, güçlendirmeler yapıldı. Bu bakış, 11 ilimizde yeniden yeşil alanlar çıksın, eskisinden daha güzel olsun anlayışıyla hayata geçirilmiştir."
markasıdır.
Haber Gönder
Okuyucu Yorumları 0 yorum