Çünkü mektup, Çanakkale Savaşı sırasında yaÅŸanan ve bugüne kadar hiç bilinmeyen bir kahramanlığı gün ışığına çıkartıyordu. Erzincanlı Hasan ÇavuÅŸ, takımıyla birlikte düzenlediÄŸi süngü hücumuyla Fransızları durdurmuÅŸtu. Hasan ÇavuÅŸ’un, ‘Bu toprak bizim, biz bu toprağın sahibiyiz’ sözleri ise tarihe kaydedilmiÅŸti.

Meraklıları bilir, BoÄŸaziçi Üniversitesi Matematik Bölümü öÄŸretim üyesi Prof. Haluk Oral, Türkiye’nin en zengin imzalı kitap koleksiyonuna sahiptir. Nâzım Hikmet’le ilgili en geniÅŸ koleksiyon da ondadır. ‘Ne zaman matematikle ilgileniyor’ sorusunu sorduracak bir baÅŸka ilgi alanı ise Çanakkale SavaÅŸları’dır. Oral, Çanakkale ile ilgili olarak ne bulursa toplar ve her yıl birkaç kez gittiÄŸi savaÅŸ bölgesini de gayet iyi bilir. Zaten bu konuda yazılmış en iyi kitaplardan birisi de Haluk Oral’ın imzasını taşır zaten.

Ä°ÅŸte, Haluk Oral geçtiÄŸimiz aylarda sahaflarda gezinirken birtakım mektuplar buluyor. Bunlar arasında en çarpıcı olanı, Kazım Karabekir komutasındaki 14. Tümen’de görev yapan yedek subay Kemal Efendi’nin babasına yazdığı mektuptur. Çünkü bu mektupta, 41. Alay’ın 2. Taburu’nun Birinci Bölük Birinci Takım Komutanı Hasan ÇavuÅŸ’un Kerevizdere muharebelerindeki olaÄŸanüstü kahramanlığı anlatılmaktadır.


‘Kıyamet mi kopar’

Haluk Oral’ın, NTV Tarih Dergisi’nde bütün detaylarıyla yazdığı hikâyeye göre, Kerevizdere’de Fransızlarla Türkler arasındaki mesafe zaman zaman on metreye kadar inmekte, iki ordu neredeyse birbirinin nefes alıp veriÅŸini duymaktadır. Savaşın seyrini deÄŸiÅŸtirmek için, Fransızlar’ın ‘köprülü siper’ini ele geçirecek bir kahramana ihtiyaç vardır. Erzincanlı Hasan ÇavuÅŸ, tıpkı Namık Kemal’in ünlü oyunu Vatan Yahut Silistre’deki Abdullah ÇavuÅŸ gibi, ‘Ben ölürsem kıyamet mi kopar’ diyerek öne atılır. Hasan ÇavuÅŸ’un, 30 kiÅŸiden müteÅŸekkil takımına yaptığı konuÅŸma ise bugün artık yitirilen o saf ruhu vermesi açısından son derece önemlidir:
“Allah yoluna tutacağımız bu siper bin kere Kâbe’ye gitmek demektir. Bu toprak bizim, biz de bu toprağın sahibiyiz. Evvela hepiniz birer adım kadar aralıkla siperin arkasına dizilin. Süngülerinizi takın, içinizde gelmek istemeyen aÅŸikâre söylesin.”

Yedek subay Kemal Efendi, bunca yıl sonra ortaya çıkan mektubunda, bu sahneden sonra olup biteni ÅŸöyle anlatacaktır:
“Bu hitap hepsinin beyninde yıldırım gibi tesir gösterdi. ‘Hasan ÇavuÅŸ, üç aydır beraberiz, sen takımını bilirsin’ dediler. Bu arada alay kumandanının gözlerinden hafif yaÅŸlar dökülmeye baÅŸladı. ‘Var olun evlatlarım’ demekten kendini alamadı. Hasan ÇavuÅŸ devamla, ‘Ben hücum dediÄŸim zaman hepimiz Allah der ve bu kâfirleri tepeleriz’ dedi.”
Arkasından Hasan ÇavuÅŸ ve takımı süngü ile düÅŸmana hücum edecek, Fransızlar böyle bir ÅŸey beklemediÄŸi için ilk hamlede yüzden fazla kayıp verecektir. Hasan ÇavuÅŸ’un takımı köprülü siperin önünde tutunmuÅŸtur bir kez. Çatışmalar gece boyu devam etse de, Hasan çavuÅŸ ve takımını oradan kopartmak mümkün olmayacaktır. Fransızlar ertesi sabah Hisarlık’a yerleÅŸtirdiÄŸi daÄŸ topuyla bölgeyi cehenneme çevirecek, baÅŸta Hasan ÇavuÅŸ olmak üzere bütün takım son nefeslerini orada verecektir.

Bütün cephe duydu

Gerisini Haluk Oral’dan takip ediyoruz: “Erzincanlı Hasan ÇavuÅŸ’un yaptıkları, tüm Türk cephesinde duyulmuÅŸtu. Mustafa Kemal’in kurmay subayı olan Ä°zzettin Çalışlar, Kerevizdere’ye 25-30 km. uzaklıktaki Arıburnu-Anafartalar cephesinden, aynı gün günlüÄŸüne ÅŸöyle not düÅŸüyordu: “Hava serin. Seddülbahir’den oldukça ÅŸedid (ÅŸiddetli) top sesleri geliyor. Orada bir blokhavz muharebesi olmuÅŸ. DüÅŸmanın blokhavzını bizimkiler zapdetmiÅŸ.” (Blokhavz: Etrafı dikenli tellerle çevrili, gözetleme imkânına sahip, hafif veya ağır piyade silahlarıyla donatılmış kapalı küçük alan.)
Fransızlar daha ileri gidemeyeceklerdir. Çünkü, Oral’ın ifadesiyle, “Hasan ÇavuÅŸ, ölerek o yolu kapatmıştı...”

PROF. HALUK ORAL

Bu efsane deÄŸil gerçek bir olay

BENÄ°M yaptığım türden çalışma yapanların bitmez tükenmez kaynağı sahaflardır. Bu mektupları da bir sahaf dostumdan, Emin Nedret Ä°ÅŸli’den aldım. Mektubun en önemli yönü, savaÅŸ sırasında yazılması ve yazıldığı günlerde meydana gelen bir olayı anlatmasıdır. Kemal Efendi, kulağına gelen ve ona gelene kadar efsaneleÅŸen bir olayı deÄŸil, bizzat gördüÄŸü bir olayı anlatmıştır.

SavaÅŸ sırasında yazılan mektuplardan günümüze kadar gelenleri bulmak oldukça zordur. Kemal Efendi ise bir anlamda mektuplarını günlük tutar gibi yazmış ve tarihe not düÅŸmüÅŸtür. Bir de Fransızlarla yapılan savaÅŸa iliÅŸkin kaynak çok azdır. SavaÅŸtan sonra Fransızlar da pek fazla yayın yapmamıştır. Kerevizdere’de Fransızlar on bine yakın kayıp vermiÅŸtir ve bizim ÅŸehit sayımız da on binin üzerindedir. Oradan “bir insan hikâyesi” anlatarak bir kapı açmak istedim.

SEFA KAPLAN / HÜRRÄ°YET