Eski bir F-16, kokpite yerleştirilen insan pilot gözetiminde yapay zekâ tarafından başarıyla uçuruldu. ABD İleri Savunma Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA) ve ABD Hava Kuvvetleri (USAF), uçuşun F-16’ya sonradan takılan VENOM Autonomy Kit (VENOM Otonomi Kiti) ile gerçekleştirildiğini bildirdi.
İki kurum daha önce X-62A VISTA ile benzer kabiliyetler sergilemişti. Ancak bu test, sonradan dönüştürülen eski bir uçağın kullanıldığı ilk uçuş oldu.
Viper Experimentation and Next-generation Operations Model (VENOM) Otonomi Kiti, temelde F-16’nın kokpitine bir yapay zekâ pilotu yerleştiriyor. Testin dikkat çeken ayrıntısı ise kitin uçağın temel uçuş yazılımını yeniden yazmaya gerek kalmadan kurulması oldu.
DARPA’nın açıklamasına göre VENOM yalnızca uçağı kontrol etmekle kalmıyor; sensörleri ve diğer görev sistemlerini de izleyebiliyor.
DARPA program yöneticisi Tuğgeneral James “Fangs” Valpiani, “VENOM ile modifiye edilen F-16’ların çığır açan bu uçuş testleri, güvenilir ve otonom hava muharebesi kabiliyetleri geliştirmek için gerekli altyapıyı ilerletiyor” dedi.
Test sırasında kalkışı bir insan pilot gerçekleştirdi. Uçak havalandıktan sonra kontrolü yapay zekâ devraldı. Aynı pilot kokpitte kalmayı sürdürerek yapay zekânın performansını takip etti ve herhangi bir sorun yaşanması hâlinde kontrolü almaya hazır bekledi.
İnsan pilot, programın “human-on-the-loop” yaklaşımı için de gerekli. Bu düzende insan bir gözetmen olarak görev yapıyor ancak yapay zekânın kararlarına müdahale edebiliyor ya da etmeyebiliyor.
Bu yaklaşım, insanın kararları onaylamasının gerekli olduğu ve daha yaygın bilinen “human-in-the-loop” düzeninden ayrılıyor.
Valpiani, “Hava Kuvvetleri ve DARPA ekibi, standart bir F-16’nın uçuş kontrollerini ve sensörlerini jetin temel yazılımını değiştirmeden otomatikleştirdi. Bu, hava muharebesi için üstün yapay zekâ geliştirmeye yönelik verimli bir süreç sağlıyor ve savaşçı için hızla yenilik yapmamıza imkân tanıyor” ifadelerini kullandı.
Modifiye edilmiş F-16’ların kullanılması, teknolojinin eski uçaklarda çalıştığını göstermesinin yanı sıra daha geniş ölçekte uygulanmasını da daha mümkün hâle getiriyor. DARPA ve ABD Hava Kuvvetleri, birden fazla modifiye edilmiş F-16 ile farklı taktikler uygulayan farklı yapay zekâ ajanlarını aynı anda test edebilir.
Bu uçaklar, yapay zekâ ajanlarının birbiriyle iş birliğini ve hava muharebesi ile elektronik harp tehditlerine karşı bireysel ve ortak tepkilerini sınamak için de kullanılabilir. Sistem ayrıca insanlı ve insansız uçaklar arasındaki koordinasyonun test edilmesine imkân sağlayabilir.
Valpiani, özellikle hava muharebesiyle bağlantılı tehdit ortamının giderek daha karmaşık hâle geldiğini söyledi. Yapay zekânın, görüş ötesi muharebedeki bu karmaşıklığı yönetmede insanlara yardımcı olma konusunda büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirten Valpiani, modern savaşın aşırı belirsizlik ve zorlukları içinde muharebe yapay zekâsının performansı ile güvenilirliği hakkında yanıtlanması gereken pek çok zor soru bulunduğunu ifade etti.
Test ve genel olarak VENOM programı, DARPA’nın Artificial Intelligence Reinforcements (AIR) programını destekleyecek. Nihai amaç, F-16 gibi kendi kendine uçabilen uçaklardan oluşan bir filo sağlamak.
Muharebe sırasında insan pilotların, özellikle görüş ötesi operasyonlarda otonom uçak gruplarına komuta etmesi öngörülüyor. Bu kabiliyetin insan mürettebatın güvenliğini sağlamanın yanında taarruz menzilini ve muharebedeki tepki sürelerini büyük ölçüde artıracağı belirtiliyor.
Valpiani, “AIR programı, bu soruları ele almak ve savaşçılarımıza savaşı caydıran ve kazandıran kabiliyetler sunmak için en ileri muharebe ajanlarını operasyonel açıdan ilgili senaryolara uygulamayı amaçlıyor” dedi.
Yarbay Patrick “Dice” Highland ise AIR programının ülkenin muharebe otonomisini ilerletmedeki rolünden büyük gurur duyduğunu belirtti. Highland, “Artık görüş ötesi, birden fazla uçaklı muharebe için üstün otonomi oluşturma fırsatımız var. Bu uçuşlar, yapay zekâ ajanlarının hava savaşını aktif biçimde nasıl dönüştürmeye başlayabileceğine ilişkin erken bir bakış sunuyor” ifadelerini kullandı.
Hava Kuvvetleri Araştırma Laboratuvarı Otonomi Kabiliyet Ekibinin (ACT3) Yapay Zekâ Geliştirme ve Geçiş Direktörü Terry Wilson; Valpiani'nin teşekkürlerine katıldığını belirterek, DARPA ve sektör ekiplerine, ortak mühendislere, Sistem Program Ofisine, Eglin’deki test ve bakım ekiplerine ve AIR ile VENOM ekosisteminin tamamına teşekkür etti.
Wilson, “VENOM platformunun önünü açmayı ve bu kabiliyetleri simülasyondan çıkarıp gökyüzüne taşımayı sabırsızlıkla bekliyorum” dedi.
(Kaynak: Interesting Engineering)