Stanford Üniversitesi araştırmacıları, ksantelazma tanısı bulunan 17 bin 925 yetişkin ile aynı sayıda eşleştirilmiş kontrol grubunu 10 yıla kadar takip etti. Atherosclerosis dergisinde yayımlanan çalışmada, sarı plakları bulunanlarda kalp krizi, inme ve geçici iskemik atak oranlarının daha yüksek olduğu bildirildi.
Ksantelazma; çoğunlukla göz kapaklarında, gözlerin iç köşelerine ve burun köküne yakın bölgede ortaya çıkan sarımsı, düz veya hafif kabarık kolesterol birikimleridir. Genellikle ağrısız olan bu plaklar uzun süredir zararsız ve kozmetik bir problem olarak değerlendiriliyordu.
Oluşumlar bazı kişilerde yüksek kolesterol ile bağlantılı olsa da normal kan yağlarına sahip bireylerde de görülebiliyor. Bu nedenle yalnızca görünüşüne bakılarak kolesterol yüksekliği ya da kalp hastalığı tanısı konulamıyor.
Araştırmada ilk yıl içinde ksantelazması olanların yüzde 1’inde kalp krizi görülürken kontrol grubunda bu oran yüzde 0,35 olarak kaydedildi. İnme oranları sırasıyla yüzde 0,95 ve yüzde 0,30; geçici iskemik atak oranları ise yüzde 0,60 ve yüzde 0,19 oldu.
Beş yıllık takipte kalp krizi oranı ksantelazma grubunda yüzde 2,26’ya, kontrol grubunda yüzde 1,13’e ulaştı. İnme oranları yüzde 2,25’e karşı yüzde 1,03 olarak belirlendi. Onuncu yılda da aradaki fark devam ederken, genel ölüm oranlarında anlamlı farklılık saptanmadı.
Çalışma, elektronik sağlık kayıtlarına dayanan geriye dönük ve gözlemsel bir araştırma olduğu için ksantelazmanın doğrudan kalp krizi veya inmeye neden olduğunu kanıtlamıyor. Ancak yaş, cinsiyet, kan yağları, hipertansiyon, diyabet, obezite ve sigara kullanımı gibi faktörler eşleştirildikten sonra da bağlantının sürmesi dikkat çekiyor.
Araştırmacılar ksantelazmanın, belirti vermeden ilerleyebilen damar sertliği açısından görünür bir klinik işaret olabileceğini düşünüyor. IFLScience’ın aktardığına göre, bu bulgu erken risk değerlendirmesi ve koruyucu önlemler için kullanılabilir.
Göz Çevresinde Sarı Plak Görenler Ne Yapmalı?
Bu oluşumları fark edenlerin paniğe kapılması yerine aile hekimi, dermatoloji veya göz hastalıkları uzmanına başvurması öneriliyor. Hekim gerekli görürse kolesterol, tansiyon ve kan şekeri ölçümlerini değerlendirerek kişinin genel kalp-damar riskini inceleyebilir.
Ksantelazmayı evde kesmek, sıkmak veya kimyasal ürünlerle gidermeye çalışmak tehlikeli olabilir. Kozmetik olarak çıkarılması da olası kalp-damar riskini ortadan kaldırmaz; önemli olan altta yatabilecek risk faktörlerinin uzman gözetiminde değerlendirilmesidir.