İSTANBUL (İHA) - Kuzey Atlantik Konseyi (NAC) ve NATO ve Ortak Ülkeler Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, 28-29 Haziran 2004 tarihlerinde İstanbul'da düzenlenecek. Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı'nda gerçekleştirilecek zirveye, 26 üye ülkenin devlet veya hükümet başkanları katılacak. Zirvede, 'Bonn süreci çerçevesinde NATO'nun Afganistan'daki operasyonunu genişletmek, terörizme karşı mücadelede NATO'nun katkısını güçlendirmek, NATO İstikrar Gücü'nün (SFOR) tamamlanması, Bosna'da yeni bir AB görevi oluşturulması ve NATO'nun Kosova'daki işlevinin sürmesini öngörecek şekilde Balkanlar'da istikrarın sağlanması, NATO'nun yeni görevlerini destekleyecek daha işlevsel mukabele güçlerinin sevk edilmesi ve özellikle Avrupa-Atlantik alanı içinde ve dışındaki ortaklarla işbirliğinin güçlendirilmesi' konularının ele alınması bekleniyor.
55 YIL ÖNCE KURULDU İHA muhabirinin çeşitli kaynaklardan derlediği bilgilere göre, 'Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı' anlamına gelen İngilizce (North Atlantic Treaty Organization) kelimelerinin baş harflerinden oluşan NATO, İkinci Dünya Harbi'nden sonra, kendisiyle işbirliği yapan devletlerin yardımları ile harpten güçlü çıkan komünist emperyalizminin muhtemel saldırılarına karşı, hür milletlerin, istiklal ve toprak bütünlüğünü savunmak niyetiyle dayanışmaları neticesinde, 4 Nisan 1949'da kuruldu.
NATO'nun kuruluş gayesi ve işleyiş şekli, antlaşmanın beşinci maddesinde, "Üyelerden birine yapılan saldırı, bütün üyelere yapılmış kabul edilmektedir. NATO, hürriyetleri ve hukukun üstünlüğünü tanıyan milletlerin, medeniyetlerini, barış ve güvenliğini sağlar ve karşılıklı askeri, sosyal, kültürel yardımı esas alır" şeklinde belirlenmişti.
Antlaşmaya taraf olan ülkeler, Birleşmiş Milletler Kanunu'na uygun olarak, barış ve milletlerarası güvenliği korumayı ve Kuzey Atlantik bölgesinde istiklal ve refahı geliştirmeyi taahhüt etmişlerdi.
NATO Amblemi, Kuzey Atlantik Konseyi tarafından Ekim 1953'te Atlantik İttifakı'nın sembolü olarak kabul edildi. Amblemdeki daire bütünlük ve işbirliğini, pusula gülü ise Atlantik İttifakı üyesi ülkelerin barışa giden ortak yolunu temsil ediyor.
NATO üyesi ülkeler ise şunlar:
Almanya, ABD, Belçika, Birleşik Krallık (İngiltere), Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Fransa, Hollanda, İspanya, İzlanda, İtalya, Kanada, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, Türkiye ve Yunanistan.
NATO'NUN TARİHÇESİ İkinci Dünya Harbi'nden sonra, hızla gelişen teknoloji, kitle tahrip silahlarının bazı devletlerin tekelinde bulunması, edinilen harp tecrübeleri, milletlerin tek başına var olabilme imkanları ve ayrı yaşamalarını çok güçleştirmiş, hatta imkansız hale getirmişti. Bu sebeple, milli menfaatleri aynı istikamette olan milletlerin, her sahada tam işbirliği ve dayanışma içerisinde bulunmaları kaçınılmaz olmuştu.
Bu maksatla bir araya gelen 12 devlet, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın 51. maddesine uygun olarak hazırladıkları ve 16 maddeden ibaret olan antlaşmayı, 04.04.1949 tarihinde, Washington'da imzalayarak Paktı vücuda getirmişler, millet meclislerinde onaylanmasını müteakip 24.08.1949'da, yürürlüğe girmesini sağlamışlardı. Başlangıçta İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, İtalya, İzlanda, Danimarka, Norveç ve Portekiz devletlerinin biraraya gelmesiyle oluşan bu Pakt'a, 18 Şubat 1952'de Türkiye ve Yunanistan, 9 Mayıs 1955'te Almanya ve 30 Mayıs 1982'de İspanya'nın da katılmasıyla, NATO üye sayısı 16 olmuştu. Fransa 1966'da NATO'nun askeri kanadından ayrıldı. 12 Mart 1999'da Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Polonya resmen NATO üyesi oldu. Daha sonra Bulgaristan, Letonya, Litvanya, Estonya, Romanya, Slovakya ve Slovenya da NATO'ya dahil oldu. Bugün İttifak, 17 Avrupa ülkesi ile Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'yı birbirlerine bağlamaktadır.
Soğuk Savaş'ın sona ermesinden sonra İttifak'ın gerçekleştirdiği iç ve dış dönüşüm ile paralel olarak, NATO tüm Avrupa-Atlantik bölgesindeki ortak ülkelerle bir danışma ve işbirliği forumu oluşturmak üzere yeni bir Avrupa-Atlantik Ortaklık Konseyi (EAPC/AAOK) kurdu. 1994 yılında başlatılan Barış İçin Ortaklık girişimine katılan 27 ülke ile yoğun bir işbirliği ve danışma programı geliştirdi. NATO, Rusya ile arasındaki yoğunlaşan işbirliğini, Ukrayna ile oluşturduğu ortaklığı, ve ayrıca isteyen Akdeniz ülkeleriyle arasında güçlenen diyaloğu yansıtan yeni yapılar tesis etti.
KOSOVA'YA MÜDAHALE 1999 yılında NATO, 50. kuruluş yıldönümünü kutladı. Nisan 1999'da Kosova'daki çat Nisan 1949'da kuruldu.
NAışmaların en yoğun olduğu dönemde NATO ülkelerinin, Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'nin etnik temizleme ve insan haklarını ihlal eylemlerine son vermek üzere bir hava kampanyası başlattıkları sırada Washington'da bir zirve toplantısı yapıldı. Haziran 1999'da Sırp kuvvetlerinin çekilmesi ve BM Güvenlik Konseyi'nin 9 Haziran'da kabul edilen Askeri Teknik Anlaşma'nın uygulanması bağlamında görevlendirdiği NATO önderliğindeki Kosova Gücü'nün (KFOR) konuşlanması ile çatışma sona erdi.
Washington Zirvesi, Kosova'da sürmekte olan çatışma üzerine yoğunlaşarak Güneydoğu Avrupa'nın gelecekteki istikrarı ile ilgili konuları ele aldı. Washington'da alınan kararlar arasında şunlar da vardı:
"İttifak'ın Stratejik Kavramı'nın gözden geçirilip yenilenmiş şeklinin onaylanıp yayınlanması, bir Üyelik Planı'nın benimsenmesi, Barış İçin Ortaklık Programı'nı daha da güçlendirecek tedbirlerin kabul edilmesi ve NATO üyesi ülkelerin savunma yeteneklerinin değişen şartlara uyarlanması amacıyla tasarlanan yeni girişimlerin başlatılması ve kitle imha silahlarının yayılmasını sınırlayabilmek için sürdürülen çalışmalara hız verilmesi".
Daha sonraki gelişmeler, özellikle İttifak içinde Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği'nin kuvvetlendirilmesi ve Avrupa Birliği'nin kriz yönetimi ve barışı koruma alanlarındaki operasyonel rolünü geliştirme yönünde aldığı kararı takiben NATO ile Avrupa Birliği arasındaki işbirliği yapılarının geliştirilmesi üzerine yoğunlaştı.