ANKARA (İHA) - Avrupa başta olmak üzere gelişmiş bütün ülkelerde piyasada satılan vitaminlerle zenginleştirilmiş ekmeklerin Türkiye'de de tüketiciye sunulması için yapılan çalışmalar birden fazla engele takıldı.
Zenginleştirilmiş ekmek üretiminin önünde, Mustafa Taşar'ın Tarım ve Köyişleri Bakanlığı döneminde hazırlanan, "Ekmek Tebliği", laboratuar eksikliği ve üretilecek ekmeğin denetimini kimin yapacağı konusunda yaşanan karmaşa engel oluşturuyor.
İHA muhabirinin edindiği bilgiye göre, nüfusun 3'te 2'si yoksulluk sınırının altında yaşayan Türkiye'de, vatandaşların vitaminleri ve minareleri yeterince alamaması zenginleştirilmiş ekmek satılması gereğini ortaya çıkardı. ABD ve Avrupa'da vatandaşlarının vitamin ve minarelerden yeterince alamadığı varsayılarak, başta iyot olmak üzere, içinde A, B, C, D vitamini ile demir minerali içeren zenginleştirilmiş ekmekler tüketime sunuluyor. Türk halkının da vitamin ve mineraller açısından eksiği bulunduğunu düşünen Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, "Zenginleştirilmiş Ekmek Komisyonu" kurdu. Her iki bakanlıktan konunun uzmanları, TÜBİTAK ve sektör temsilcilerinin katılımıyla 10 Mayıs'ta ikinci toplantılarını yapan komisyonun ilk toplantısında ekmeklere katılacak vitamin ve minerallerin oranları konusu ele alındı.
Zenginleştirilmiş ekmeklerin piyasaya sunulması için öncelikle ekmek tebliğinin değişmesi, tebliğe, 'Zenginleştirilmiş Ekmek' ibaresinin konulması gerekiyor. Zenginleştirilmiş ekmek ibaresine yer vererek, poşette ekmek satmanın önünde engel teşkil eden tebliğin değiştirileceğini belirten Sağlık Bakanlığı yetkilileri, "Tebliğ değişikliği ile zenginleştirilmiş ekmek ibaresi ve zenginleştirilmiş ekmeklerde bulunacak vitamin, mineral ve proteinlerin üst limitleri belirlenecek" dediler. Piyasada "zenginleştirilmiş" adı altında ekmek satılmasının mümkün olmadığını belirten yetkililer, "Uno zenginleştirilmiş ekmek adı altında poşette ekmek satıyordu. Ancak Tarım Bakanlığı'na Uno'nun satış yapamaması için yaptığımız başvurular ve Tarım Bakanlığı'nın yaptığı incelemeler sonucunda Uno'ya uyarıda bulunuldu. Uno, tebliğe göre vitaminli veya mineralli adı altında ekmek satabilir ama zenginleştirilmiş adını kullanarak ekmek satamaz" diye konuştu.
Ekmek tebliğinin değiştirilmesi ile 3 ad altında ekmek satışı yapılmasının mümkün olacağını ifade eden yetkililer bunların ise "kaynağından", "yüksek oranda" ve "zenginleştirilmiş" olduğunu kaydettiler. Sağlık Bakanlığı yetkilileri, zenginleştirilmiş ekmeğin normal ekmek fiyatına etkisinin yüzde 1 ile yüzde 5 arasında olacağını belirlediklerini kaydederek, "Ekmeğin fiyatı 200 bin lira ise zenginleştirilme sonucu bunun maliyeti yüzde 20 artsın diyelim, ekmeğin fiyatı 240 bin lira olur. 400 bin lira ise 500 bin lira olur. Verdiğimiz yüzdelerin çok çok fazla olmasına rağmen 40 bin lira veya 80 bin liralık bir maliyeti olabilir" dediler. Türk halkının zenginleştirilmiş ekmek yemesinin önündeki ikinci engel ise Tarım Bakanlığı'nın teknolojik altyapısının yeterli olmaması. Projenin ana sorumlusu olan Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı'nın vitaminli ekmeklerin analizinin yapılacağı laboratuvarlarının bulunmaması komisyon üyelerince eksiklik olarak değerlendirildi. Sağlık Bakanlığı, "Ambalaj", "laboratuvar" ve diğer altyapı sorunlarının çözülmesi halinde vitaminli ekmeklerin satışına izin verecek.
Piyasada satılacak vitaminli ekmeklerin rutin denetimini kimin yapacağı konusunda ise tartışmalar devam ediyor. Üretim kısmı Tarım Bakanlığı'nın yetki alanındayken denetim kısmı Sağlık Bakanlığı'nda bulunuyor. Sağlık Bakanlığı, il ve ilçe teşkilatlarında çalışan 6 bin denetmen ekmek denetimleri konusunda eğitimden geçirilirken, Tarım Bakanlığı'nda 700 denetici bulunuyor. Ancak, Tarım Bakanlığı'nın denetmenleri ekmek konusunda değil, açık arazide tarım ve hayvancılık konusunda uzmanlar. Tarım Bakanlığı'nın da denetim konusunda devreye girmek istemesi üzerine Başbakan Recep Tayip Erdoğan'ın talimatı ile ekmeklerin denetiminin mahalli idarelere bırakılması konusunda Kamu Reformu Yasa Tasarısı'na bir madde konuldu. Ancak denetimlerin hangi kurum tarafından yapılacağı netlik kazanmadı. Çünkü, Sağlık Bakanlığı yetkilileri ekmeğin beslenme maddeleri arasında yer alması ve bunların denetiminin de Sağlık Bakanlığı'nda olduğunu ileri sürerek, kendilerinin de denetim yetkisine sahip olacağını savunuyorlar.