Beyin sağlığını korumak ve yaşla birlikte ortaya çıkabilen bilişsel gerilemeyi yavaşlatmak için beslenme alışkanlıklarının önemi giderek daha fazla araştırılıyor. Kahve, içerdiği antioksidanlar nedeniyle bu konuda sıkça gündeme gelirken uzmanlar farklı içeceklerin de beyin üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor. Nörolog Dr. William Scott Burgin, yeşil çayın içeriğindeki bazı bitkisel bileşiklerin yeni sinir hücrelerinin oluşumunu destekleyebileceğini belirtiyor.
Güney Florida Üniversitesi'nde nöroloji profesörü ve inme bölüm başkanı olan Dr. William Scott Burgin, yeşil çayın beyin sağlığı açısından öne çıkan içeceklerden biri olduğunu ifade ediyor.
Yeşil çay, kateşin adı verilen antioksidan bileşikler bakımından zengin. Bunların arasında yer alan epigallokateşin gallat (EGCG), bitkisel kaynaklı güçlü antioksidanlardan biri olarak biliniyor.
Dr. Burgin'e göre EGCG, nörogenez olarak adlandırılan yeni sinir hücrelerinin oluşumunu destekleyebilir. Nörogenez, beynin belirli bölgelerinde yeni nöronların meydana gelmesini ifade ediyor. Bu süreç, öğrenme ve hafıza gibi bilişsel işlevler açısından önem taşıyor.
Yeşil çayın beyin sağlığıyla ilişkisine yönelik bulgulardan biri, 2025 yılında npj Science of Food dergisinde yayımlanan araştırmadan geldi.
Japonya'da demans tanısı bulunmayan 65 yaş ve üzerindeki 8 bin 766 yetişkinin verilerinin incelendiği çalışmada, katılımcıların yeşil çay ve kahve tüketim alışkanlıkları beyin MR görüntüleriyle karşılaştırıldı.
Araştırmada daha fazla yeşil çay tüketen kişilerin beyinlerinde, bilişsel gerileme ve demansla ilişkilendirilen küçük beyaz madde lezyonlarının daha az olduğu görüldü. Günde yaklaşık üç fincan yeşil çay içenlerde, bir fincan tüketenlere kıyasla bu lezyonların yaklaşık yüzde 3 daha az olduğu belirlendi. Günde 7-8 fincan tüketenlerde ise fark yaklaşık yüzde 6'ya ulaştı.
Kahve tüketimi ile beyaz madde lezyonları veya beyin hacmi arasında ise anlamlı bir ilişki saptanmadı.
Bununla birlikte araştırmanın gözlemsel nitelikte olması, yeşil çayın doğrudan beyin hasarını azalttığını kanıtlamıyor. Ayrıca araştırmanın Japonya'daki ileri yaştaki yetişkinlerle yürütülmesi, sonuçların farklı toplumlara genellenmesini sınırlandırıyor.
Dr. Burgin, beyin sağlığını desteklemek için yalnızca tek bir içeceğe odaklanılmaması gerektiğini vurguluyor. Antioksidan bakımından zengin besinlerin de beslenme düzeninde yer almasını öneriyor.
Uzmanın dikkat çektiği besinler arasında yaban mersini, çilek, koyu yeşil yapraklı sebzeler ve bitter çikolata bulunuyor. Ayrıca B vitaminleri, magnezyum ve omega-3 yağ asitlerinin bilişsel sağlık açısından önemli olduğunu belirtiyor.
Yeşil çay tercih ederken ürünün içeriğine de dikkat edilmesi gerekiyor. Özellikle hazır şişelenmiş yeşil çayların bazıları yüksek miktarda ilave şeker içerebiliyor. Bu nedenle evde demlenen şekersiz yeşil çay daha kontrollü bir seçenek olarak öne çıkıyor.
Yeşil çay da kafein içeriyor. Haberde aktarılan bilgilere göre bir fincan yeşil çaydaki kafein miktarı, aynı miktardaki kahvenin yaklaşık yarısı kadar olabiliyor.
Kafeine duyarlı kişilerin tüketim miktarını sınırlaması ve özellikle günün geç saatlerinde yeşil çay içmekten kaçınması öneriliyor. Uzmanlara göre düzenli fiziksel aktivite, kaliteli uyku ve güçlü sosyal ilişkiler de beyin sağlığını korumaya yardımcı olan yaşam alışkanlıkları arasında yer alıyor.