Füzyon girişimleri için asıl yarış artık yalnızca kontrollü füzyon tepkimesi oluşturmak değil, bu tepkimeden kârlı olacak kadar elektrik üretmek. Realta Fusion’ın duyurduğu deney de bu nedenle dikkat çekiyor: Şirket, füzyon sürecinden çıkan enerjiyi buhar türbini üzerinden dolaylı biçimde kullanmak yerine doğrudan elektriğe dönüştürme yaklaşımını öne çıkarıyor.
Realta Fusion, 19 Haziran’da gerçekleştirdiği deneyde WHAM adlı gösterim amaçlı füzyon cihazından doğrudan elektrik topladığını ve bu elektrikle bir ampulü çalıştırdığını duyurdu.
Şirketin kurucu ortağı ve CEO’su Kieran Furlong, TechCrunch’a yaptığı açıklamada “plazmadan güç alabiliyoruz” dedi. Furlong’a göre bu aşama, teknolojinin nelerin mümkün olduğunu göstermesi açısından önemli.
Realta Fusion, bu başarıyı kamuya açık şekilde gösteren ilk özel şirket olduğuna inanıyor.
Füzyon enerjisinde geleneksel seçeneklerden biri, sıcaklığı artırarak daha fazla ısı üretmek, bu ısıyla daha fazla buhar elde etmek ve daha büyük bir türbini döndürmek. Diğer seçenek ise elektriği doğrudan füzyon tepkimesinden toplamak.
Realta Fusion’ın üzerinde durduğu yaklaşım ise ikincisi. Şirket, doğrudan elektrik dönüşümünü reaktöründeki plazmayı ısıtmak için kullanmayı planlıyor. Bu süreç, yüksek miktarda enerji gerektiriyor.
CEO Furlong, doğrudan dönüşümün yaklaşık yüzde 90 verimli olduğunu tahmin ediyor. Bu, potansiyel enerjinin yüzde 90’ının elektriğe dönüştürülebileceği anlamına geliyor. Karşılaştırma için, günümüzdeki fisyon reaktörlerinde kullanılan buhar türbinlerinin yaklaşık yüzde 33 verimli olduğu belirtiliyor.
Her enerji santrali çalışmak için ürettiği enerjinin bir bölümünü tüketiyor. Füzyon reaktörleri de bundan farklı değil.
Bu yüzden füzyon girişimlerinin bugün karşı karşıya olduğu temel zorluk, tükettiklerinden daha fazla enerji üretebilen reaktörler inşa etmek. Doğrudan enerji dönüşümünden gelecek verimlilik artışı, Realta Fusion’a göre bu eşiği aşmayı kolaylaştırabilir.
Şirket ne kadar fazla enerjiyi geri toplayabilirse, kârlılığa ulaşma yolu da o kadar kısalabilir. Bu yüzden deney, yalnızca ampul yakma gösterisi olarak değil, ticari füzyon santrali ekonomisi açısından da önemli bir adım olarak sunuluyor.
Realta Fusion’ın ticari reaktörlerinde kullanmayı planladığı döteryum-trityum yakıtlı füzyon tepkimelerinde enerjinin yaklaşık yüzde 20’si alfa parçacıkları olarak bilinen yüklü helyum çekirdeklerinden geliyor.
Şirket, prototip bir elektrik dönüştürücü geliştirerek bunu reaktörünün ucuna bağladı. Deneyde, yaklaşık 100 voltta birden fazla amper akım çekildi. Yani birkaç ampulü aydınlatmaya yetecek elektrik enerjisi sağlandı.
CEO Furlong’a göre ticari ölçekli bir enerji santralinde doğrudan enerji dönüştürücülerin, plazmayı ısıtmaya yetecek kadar enerji sağlaması bekleniyor. Furlong bu yaklaşımı, elektriği yeniden dolaşıma sokmak olarak anlatıyor.
Furlong, bu döngüsel yapının ticari ölçekli bir enerji santralinin toplam üretimini yüzde 20 ila yüzde 30 artırabileceğini tahmin ediyor.
Realta Fusion CEO’su, bunu “elektrikten oluşan bir volanı döndürmeye” benzetiyor ve bu yaklaşımın oldukça faydalı olduğunu söylüyor.
Doğrudan elektrik dönüşümü yaklaşımı, Realta Fusion’a özgü tek plan değil. Sam Altman tarafından desteklenen Helion da reaktör planlarında doğrudan enerji dönüşümünü kilit teknoloji olarak görüyor. Ancak Helion bu teknolojiyi henüz kamuya açık şekilde göstermiş değil.