Akıllı telefonla özçekim (selfie) yaptığınızda, sağ eliniz fotoğrafta sol tarafta görünür. Bu durum, aynaya baktığınızda yaşadığınız etkiyle aynıdır. Elbette bir sirke gidip sizi baş aşağı gösteren eğlenceli aynalarla oynayabilir ya da resimdeki gibi aynayı masaya dik şekilde yerleştirerek farklı yansımalar oluşturabilirsiniz. Ancak unutmayın, bu şekilde oluşan dikey yansıma size dikey bir simetri vermez. Çünkü tüm aynalar aslında sadece sağ ile solu yer değiştirerek yanal (yan) simetri oluşturur. Bu noktada neden yukarı ve aşağıyı ters göstermediği merak edilir.
Bu sorunun yanıtı aslında ışığın fiziksel özelliklerinde ve beynimizin bu görüntüyü nasıl algıladığıyla ilgilidir. İlk olarak anlaşılması gereken şey yönleri ters çevirmez. Aynalar yüzeyine gelen ışığı geldiği açıyla geri yansıtan eşyalardır. Dolayısıyla fiziksel olarak var olan bir görüntünün aynaya dik olan eksende yani derinlik ekseninde ters dönmesidir.
Başka bir açıdan aynalar aslında ileri-geri yönünü tersine çevirir. Siz aynaya doğru bir adım atarsınız, yansımanız da size doğru bir adım atar. Fakat sağ elinizi kaldırdığınızda yansımanızda sol el kalkmış gibi görünür. Çünkü aynadaki görüntü de size bakan bir insan gibi görünmektedir. Bu da beynimizin aynadaki görüntüyü karşımızda duran bir kişi gibi algılamasından kaynaklanır.
Aynanın bu şekilde "yan simetri" oluşturması yani sağ ve solun yer değiştiriyor gibi görünmesi aslında bir görsel alışkanlık ve yönelimden ibarettir. Örneğin, baş aşağı durduğunuzu varsayalım. Bu durumda bile aynaya baktığınızda görüntü yukarı-aşağı olarak değişmeyecektir. Beyniniz baş aşağı olduğu için sağ ve solu da ters yorumlayabilir. Fakat ayna ışığı yine aynı şekilde yansıtır. Gerçekte ne görüntü baş aşağı olur ne de aynanın karşısında çevirdiğiniz bir top ters döner. Bu sadece sizin pozisyonunuz değiştiği için algı yanılgısı yaşanmasıyla ilgilidir.
Işığın aynadan yansıması klasik fizik tarafında oldukça net tanımlanmıştır. Gelen ışınla yansıyan ışın arasındaki açı eşit olarak ölçülür. Fakat bu ilkenin arkasında yatan şey, ışığın doğrusal hareketi ve düz yüzeyden yansıma yasasıdır. Işık aynaya geldiğinde bir noktadan geçmez, sadece yönü değişir. Diğer bir deyişle ayna bu yön değişimini aynalar. Yukarıdan gelen ışık yukarı döner sağdan gelen ise sola dönmez. Aynada sadece ileri giden ışık geri gelir. Bu nedenle sağ ve sol yönleri insan gözünün algı sistemine göre ters dönmüş gibi görünür.
Bu karmaşık gibi görünen yansıma süreci, ışığın kuantum düzeyindeki davranışları anlaşıldığında daha da ilginç hale gelir. Kuantum mekaniği, ışığın hem parçacık hem dalga gibi davrandığını söyler. Günlük yaşantımızda aynalarla etkileşimde bulunduğumuzda ise ışığın dalga yönü değil, daha çok doğrusal ve yansıtıcı hareketi önemli hale gelir. Aynalar yüzeyine çarpan ışın fotonlarını belirli bir düzen içerisinde geri yansıtır. Düzenli geri yansıtma davranışı sayesinde bir görüntü oluşur.
Yani aynaların sağ ve solu gerçekten ters çevirdiği konusu gerçek değildir. Aynalar sadece ileri ve geri yönünü değiştirir. Aynadaki farklılıklar beyninizin bu yansımayı nasıl yorumladığıyla ilgilidir. Yukarı ve aşağı yönleri ise olduğu gibi kalır. Zira aynalar dikey ekseni değiştirmez. Bu sistemin nasıl işlediğini anlamak evrendeki karmaşık ve ilginç fiziksel süreçlerin varlığını gözler önüne serer.
markasıdır.
Haber Gönder
