Yalova (AA)- Dünyada doğal ortamda 20 türü bulunan "şakayık" bitkisi, en büyük gen merkezi olarak kabul edilen Türkiye'de koruma altına alındı.
Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, araştırma sonucunda, ıslah ve üretimine başladığı "şakayık"ı koruma altına aldı. Türkiye'yi karış karış gezerek yaptıkları araştırmada topladığı şakayıklardan koleksiyon oluşturulurken, ıslah çalışması sonucu elde edilen, Paeonia İdea (Kaya) adı verilen yeni türün tescili için de Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma Kontrol Genel Müdürlüğüne başvuruldu.
Şakayık, Truva savaşlarında tıbbi amaçla kullanıldığı bilinen, otsu ve odunsu formu bulunan, "çok yıllık" bir bitki. Enstitünün Süs Bitkileri Bölümü Doğal Süs Bitkileri Uzmanı Erdal Kaya, mitolojide, savaşlarda yaralanan bir "Yunan tanrısı"nın hiçbir bitkinin iyileştiremediği süngü yarasının, Kazdağları'ndan toplanan bir bitkiyle iyileştiğine dair inanışın bulunduğuna, şakayığın, bu nedenle "Yunan tanrılarının doktoru" anlamına gelen "Paeonia" adıyla literatürde yerini aldığını kaydetti.
Kaya, 14'ncü yüzyılda Uzakdoğu'da yine tıbbi bitki ve süs bitkisi olarak kullanılmaya başlayan şakayığın, Anadolu'da ilk olarak Sultan 4. Mehmet döneminde süs bitkisi olarak kullanıldığını, o dönemde 4. Mehmet tarafından çeşitli Anadolu şehirlerinde toplattırılan şakayıkların, Hasbahçe'ye diktirildiğini, bu bahçeden İtalya'ya,
oradan da Hollanda'ya götürüldüğünü anlattı. Şakayığın en büyük gen merkezinin Türkiye olduğunu seyleyen Kaya, Fransa'nın tek türü için koruma kanunu çıkarttığını, 40'dan çok ülkede Paeonia dernekleri kurulmuşken, şakayığın 9 türünün bulunduğu Türkiye'de, çiçekle ilgili bugüne kadar maalesef hiçbir çalışma yapılmadığını söyledi.
Kaya, Çin'in yarı mamul tarım ürünleri ihracat gelirinde, tıbbi şakayığın 6. sırada yer aldığını, Hollanda'nın kesme çiçek şakayık ihracatından yılda ortalama 3-4 milyon avro kazandığını, Türkiye ise yıllar önce yıllık 10 ton civarında "gen kaynağı yumru kök"ün doğadan sökülerek ihraç edildiğini vurguladı.
Koruma altına alınan şakayığın şu anda doğadan sökümünün yasak olduğuna işaret eden Kaya, bir şakayık bitkisinden kök hasadını yapabilmek için 2-3 yıllık ve çiçek hasadını yapabilmek için ise 5-7 yıllık zamana ihtiyaç olduğuna dikkati çekti.
markasıdır.
Haber Gönder
