Büyük İstanbul depremi korkusu bütün İstanbulluları tedirgin etmeye devam ediyor. Özellikle Marmara ve Ege bölgesinde yakın zamanda yaşanan küçük çaplı depremler, "Acaba olası büyük İstanbul depreminin habercisi mi?" sorusunu da beraberinde getiriyor.
Jeoloji alanından emekli Profesör Doktor Osman Bektaş'ın Marmara bölgesine ilişkin deprem açıklaması gündem oldu. Bektaş, deprem sonrası yapı ve afet ihtimaline karşılık her daim 7 üzerindeki bir depremin hazırlığının yapılması gerektiğini belirtirken, İstanbul 7 büyüklüğü ve üzerinde bir deprem beklemediğini belirtti.
Konuyla ilgili yazdığı bilimsel yazıyı sosyal medya hesabından paylaşan Bektaş, Marmara bölgesinden olası İstanbul depremine kadar birçok konuda açıklamalarda bulundu.
Prof. Dr. Bektaş, şunları söyledi;
"Deprem tehlikesi değerlendirmelerinde jeoloji, jeofizik, sismoloji ve jeodezi verileri birlikte ele alınmalıdır. Bilimsel dergiye yazdığım mektuptaki görüşlerim, İstanbul depreminin zamanı hakkında herhangi bir tahmin vermemiş ve de 7'den büyük deprem görüşüne katılmamıştır.
Amaç, Marmara'nın karmaşık yapısını dikkate alan alternatif bilimsel yaklaşımların da tartışılmasına katkı sağlamaktır. Bilim, farklı görüşlerin kanıtlarla tartışılmasıyla ilerler.
Marmara gibi sıcak, ince kabuklu, akışkan açısından zengin veya sürünmeye yatkın faylarda birikmiş deprem enerjisinin bir kısmı deprem sırasında açığa çıkarken büyük çoğunluğu da ( %30-50 ) deprem sorası kayma ile depremsiz olarak harcanmaktadır.
Bu da hesaplanan deprem büyüklüğü ile gerçekleşen deprem arasında önemli bir fark oluşturur.
Marmara Denizin'nin yüksek ısı akısı, ince kabuk yapısı ve akışkan bakımından zengin jeolojik ortamı, levha hareketiyle oluşan deprem enerjisinin tamamının depolanmadığını düşündürmektedir.
Levha hareketiyle oluşan enerjinin bir bölümü; Fay boyunca gelişen depremsiz sürünme (creep), enerjinin yan ve ikincil faylara paylaşılması, 1935, 1963 ve 2025'te meydana gelen 6 şiddetinden büyük depremler Bu depremleri izleyen uzun süreli depremsiz kayma süreçleri ile zaman içinde boşalmış olabilir.
Bu nedenle, yalnızca kayma açığına dayanarak Marmara'da M7,4 büyüklüğünde bir depremin büyüklüğu ve zamanını öngören modeller bilimsel olarak sorgulanmalı ve enerji kaybı süreçleri de değerlendirmeye dahil edilmelidir.
İstanbul Depremi İçin Ne Söylüyor, Ne Söylemiyor? Marmara Fayı tek parça değil, farklı davranış gösteren segmentlerden oluşan karmaşık bir sistemdir. Yüksek ısı akısı ve ince kabuk yapısı fayın davranışını etkileyebilir.
Bazı segmentlerde sürünme (creep) elastik gerilme birikimini azaltabilir. Çınarcık ve Kumburgaz gibi derin çökel havzaları fayın kırılma dinamiğinde önemli rol oynayabilir.
Bilimsel olarak depreme dair belirsiz tablo oluşması, tedbirsizliğin gerekçesi değildir. Deprem tahminleri, en gelişmiş bilimsel modellerle yapılsa bile önemli bir belirsizlik içerir.
Bu nedenle İstanbul için bazı bilimsel çalışmalar M7'den küçük depremleri daha olası görse bile, afet yönetimi ve yapı güvenliği hazırlıkları daima daha büyük (M7 ve üzeri) deprem senaryosuna göre planlanmalıdır.
Bilimsel belirsizlik, tedbir almamak için değil; daha güçlü hazırlanmak için bir gerekçedir."