ANKARA (İHA) - Yumrularından elde edilen salep için bilinçsizce toplanan orkidelerin soylarının tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bildirildi.
İHA muhabirine konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmakognozi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ekrem Sezik, orkide bakımından Avrupa ve Orta Doğu'nun en zengin ülkelerinden biri olan Türkiye'de, özellikle içecek ya da dondurma yapımında kullanılan salebin elde edildiği orkidelerin aşırı ve bilinçsiz toplama nedeniyle hızla tükendiğini söyledi. Türkiye'de bulunan 140 çeşit orta kuşak orkidesinin yumrulu olanlarının hemen hepsinden salep elde edildiğini ve bunların 70 çeşidinin sadece Muğla ve çevresinde yetiştiğini, yöredeki bazı orkidelerin sahlep yapılması amacıyla her yıl tahrip edilmekte olduğunu belirten Sezik, orkidelerin ayrıca, yöredeki aşırı yapılaşmanın ve çevre kirlenmesinin de etkisiyle yok olduğunu kaydetti. Avrupa ülkelerinde koruma altındaki orkidelerin köklerinin tahrip edilemeyeceği gibi, çiçeklerinin bile koparılmasına izin verilmediğini vurgulayan Sezik, orkidelerin koruma altına alınmasıyla, ülkemizin zenginliklerinin de korunmuş olacağını sözlerine ekledi. Sezik, orkide bitkisinin çok hassas ve zor üreyen bir tür olduğunu, yumru ve yaprakların en az 2-4 yıl, bazı türlürde ise 15-16 yılda meydana geldiğini belirterek, onları tehdit eden etkenlerin tamamen ortadan kaldırılması ve orkide bitkisinin doğadan toplanılmasının yasaklanması gerektiğini belirtti. Sezik, diğer çiçekler gibi sera ya da özel koşulların oluşturulmasıyla yetiştirilemeyen orkidelerin iyi bir koruma ile gelecek nesillere ve araştırma kurumlarına açık bir inceleme alanı olacağını da belirtti.
SALEBİN İHRACATI YASAK Salebin, Osmanlı Devleti döneminden itibaren ihraç edildiğini belirten Sezik, 1974 yılında Tarım Bakanlığı'nın uyarıları dikkate alarak ihracatının yasakladığını ifade etti. Sezik Anadolu'da 4 bölgede salep elde edildiğini belirterek, "Bunlar, Kastamonu ve civarı, Muğla'dan başlayıp, Silifke-Gülnar bölgesi civarına kadar olan bölge, Kahramanmaraş, Adıyaman ve Malatya civarı ile Van, Muş ve Bitlis civarıdır" dedi. Sezik, her yıl milyonlarca orkidenin salep üretimi için toplandığını ve tahrip edildiğini belirterek, "Örneğin Kastamonu salebinin 1 tonunda ortalama 2 milyon orkidenin yumrusu bulunur. Her yıl ortalama 15 ton salep üretildiği düşünülürse bu güzel bitkilerin ülkemizdeki varlığının sona ermek üzere olduğu görülecektir" şeklinde konuştu.
Salebin elde edilişi hakkında da bilgiler veren Sezik, yumrulu orkidelerin yeni yumrusunun köylüler tarafından, (bir yıl sonra yeni bitkiyi verecek olan) bitkinin çiçeklenme devresinde topraktan çıkarıldığını, yani yeni fertleri vermeden üremesinin durdurulduğunu belirtti. Sezik, daha sonra bu yumruların temizlenip, yıkandığını ve su ya da yağ ayranı içinde haşlandığını, kurutulduktan sonra da satıldığını bildirdi.
"AVRUPA'DA ORKİDELERİ KOPARMAK SUÇTUR" Avrupa'da orkidelerin koruma altına alınmış bitkiler grubunda olduğunu belirten Sezik, bu ülkelerde, değil yumrularının sökülmesi, çiçeklerinin koparılmasının bile cezayı gerektiren suçlar arasında olduğunu kaydetti. Dondurma yapmak için ya da sütlü bir içecek olan salebin yapımı için mutlaka salebe ihtiyaç olmadığını belirten Sezik, "Çünkü, karboksimetil selüloz ve benzeri maddeler, uzun yıllardır 'suni salep' adı ile dondurmacılıkta kullanılmaktadır. Pastanelerde içtiğiniz salepler, zaten nişasta ile karıştırılarak hazırlanmaktadır. Bazen sadece nişasta kullanılmaktadır. Görüldüğü gibi salepli dondurma veya salep adlı içeceğimizden vazgeçmek çok zor değildir. Diğer taraftan, orman köylüsü için de salep, ekonomik olarak vazgeçilmez bir ürün değildir. İçtiğiniz salepte, yediğiniz dondurmada güzel çiçekli orkidelerin yumrularının bulunduğunu, bu yüzden bu güzel çiçeklerin Anadolumuz'da neslinin tükenmekte olduğunu düşünmenizi istiyorum. Ülkemizin pek çok tabiat varlığı hesapsız bir şekilde tüketilmektedir. Bunlardan biri de orkidelerimizdir. Bu orkideleri görmek, incelemek, resimlerini çekmek üzere gelen araştırmacılar ülkemize döviz kazandırmaktadır. Durum böyle iken, Türkiye'de salep elde etmek üzere her yıl milyonlarca orkidenin kökü toplanmakta ve dolayısıyla orkideler tahrip olmaktadır. Salep yerine başka maddelerle dondurma hazırlanabilir, sütlü bir içecek yapılabilir. Fakat salep elde edilsin diye nesli tüketilen, Tanrı'nın güzel varlığı bir orkideyi tekrar yaratmak, insan gücünün dışındadır" şeklinde konuştu.
markasıdır.
Haber Gönder
