Türkiye Plastik Atık Çalıştayı'nda yerel uygulamalar ve sorunlar valiler oturumu’nda ele alındı

Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde Türkiye’den dünyaya yayılan Sıfır Atık vizyonu, yerelden ulusala uzanan güçlü bir çevre hareketi olarak çalışmalarını sürdürüyor. Bu anlayış doğrultusunda düzenlenen Gelecek İçin Sıfır Atık – Ortak Akıl Platformu Türkiye Plastik Atık Çalıştayı, plastik kirliliğiyle mücadelede merkezi politikalar ile yerel uygulamaların birlikte değerlendirilmesine imkân sağlıyor.

Sıfır Atık Vakfı öncülüğünde düzenlenen Türkiye Plastik Atık Çalıştayı, kamu, yerel yönetimler, özel sektör, akademi ve sivil toplumun farklı düzeylerdeki değerlendirmelerini bir araya getirmeye devam ediyor. Çalıştayın ilk gününde gerçekleştirilen “Üst Düzey Değerlendirme Oturumu II – Valiler Oturumu: Plastik Döngüsünde Yerel Uygulamalar ve Değerlendirme Perspektifleri” ile plastik döngüsünün yerel ölçekteki görünümü ele alındı. İçişleri Bakan Yardımcısı Dr. Mehmet Cangir’in moderatörlüğünde gerçekleştirilen oturuma Muğla Valisi Dr. İdris Akbıyık, Antalya Valisi Hulusi Şahin, Adana Valisi Mustafa Yavuz ve Mersin Vali Yardımcısı Faik Arıcan katıldı.

“Bilinçlendirme Çalışması Yapmamız Gerekiyor”

Muğla Valisi Dr. İdris Akbıyık, “Mutlaka bizim toplum olarak davranış değişikliğini yüklemeliyiz. Bu konuda okullarda, üniversitede, toplumun her kesiminde eğitim bilinçlendirme çalışması yapmamız gerekiyor. 2025 yılında gerçekleştirdiğimiz çalıştayın ardından eylem planımızda da konuyu her yönüyle takip ediyoruz. Denizlerde kara kaynaklı oluşan kirlilik ciddi bir sorun bizde. Nüfus hareketliliği bunun nedenlerinden” ifadelerini kullandı.

"Yüzde 1’lik Rezervasyon Kaybımızın Maliyeti 300 Milyon Dolar”

Antalya Valisi Hulusi Şahin, Antalya’nın kültürden çok bir deniz-güneş turizmi şehri olduğunu belirterek, “Manavgat’ta bir tesiste bir atık boşalımı oldu. Türkiye’den o kadar uzaklara gitti ki, Rusya’da, Almanya’da, İngiltere’de manşet oldu ve hemen rezervasyon iptalleri oldu. Kemer ve Alanya’ya niye vuruyor? Çünkü onlar iki uçtalar. İnsanlar denize girerken plastik çöp yığınları ile karşılaşıyorlar. Bizim sadece yüzde 1’lik rezervasyon iptali 300 milyon dolara malolur. Geri dönüşüm sektörünün tamamını toplayın, bizim yüzde 1’lik kaybımızı karşılamaz” dedi.

“Kalıcı Çözüm Güçlü Altyapı, Güvenilir Veri ve Sürekli İzlemeyle Mümkün”

Adana Valisi Mustafa Yavuz, “Adana tarım şehri olduğu kadar da sanayi şehir. Adana ülkemizin önde gelen sanayi üretim şehirlerinden biri. Biz plastik kirliliğini toprak, su, gıda, insan sağlığı ve Akdeniz arasında uzanan tek bir çevresel zincir olarak ele alıyoruz. Adana’da toprağı korumadan suyu, nehirlerimizi korumadan da denizlerimizi koruyamayız. Kalıcı çözümün güçlü altyapı, güvenilir veri ve sürekli izlemeyle mümkün olacağına inanıyoruz. Teknik ekip oluşturduk. İl Eylem Planı hazırlıklarımız devam ediyor” diye konuştu.

“İlimizde Kapsamlı Bir Yönerge Çalışması Yapıyoruz”
Mersin Vali Yardımcısı Faik Arıcan, Mersin’in güçlü ve çok sektörlü ekonomik yapısı plastik kullanımının ve buna bağlı atıkların da farklı alanlarda ortaya çıkmasına neden oluyor. Bunların başında da tarım geliyor. Çünkü güçlü bir tarım kentiyiz. Bu ölçekteki üretim elbette sera örtüleri, sulama sistemleri, ambalajlar açısından da önemli bir plastik kullanım hacmi oluşturuyor. Mikroplastik sorununa il ölçeğinde değil, bölgesel bakışla yaklaşmamız gerekiyor. Plastik atık sorununun engellenmesinde tüm paydaşların aynı doğrultuda hareket etmesi gerekiyor. İlimizde kapsamlı bir yönerge çalışması yapıyoruz” ifadelerini kullandı.

İllerin Saha Deneyimleri Ortak Zeminde Buluştu
Oturumda, farklı sosyoekonomik yapılara, üretim ve tüketim desenlerine sahip illerin plastik döngüsüne ilişkin saha deneyimleri değerlendirildi. Adana, Mersin, Muğla ve Antalya’nın; tarım, turizm, sanayi, liman ve lojistik faaliyetleri ile kıyı kullanımı bakımından farklılaşan özelliklerinin plastik atık yönetimine yansımaları ele alınırken, illerde karşılaşılan ortak sorunlar ve bölgesel ihtiyaçlar da değerlendirildi. Valiler tarafından gerçekleştirilen değerlendirmelerde; plastik atıkların oluşumunun azaltılması, kaynağında ayrı toplama, toplama ve geri dönüşüm altyapısının geliştirilmesi, geri kazanım kapasitesinin artırılması ve ikincil ham madde kullanımının yaygınlaştırılması gibi başlıklar öne çıktı.

Kıyılar, Tarım ve Doğal Alanların Korunması Ele Alındı

Plastik atıkların deniz ve kıyı ekosistemleri, akarsular, tarım alanları, su havzaları, doğal ve kültürel miras alanları üzerindeki etkilerinin de değerlendirildiği oturumda, illerin sahip olduğu farklı çevresel hassasiyetler gündeme getirildi. Özellikle kıyı kentlerinde turizm sezonunda artan nüfus hareketliliğinin oluşturduğu atık yükü, liman ve lojistik faaliyetleri, tarımsal üretimde kullanılan plastikler ve sera atıklarının yönetimi gibi yerel ölçekte öne çıkan başlıklar değerlendirildi. Plastik kirliliğinin yalnızca atık yönetimi kapsamında değil; çevre, ekonomi, tarım, turizm, gıda güvenliği ve insan sağlığıyla bağlantılı bütüncül bir mesele olarak ele alınmasının önemi ortaya konuldu.

Yerel Uygulamalar ve İyi Örnekler Paylaşıldı

Oturumda, illerde yürütülen çalışmalar ve sonuç alınan uygulamaların yanı sıra mevcut altyapının geliştirilmesine yönelik ihtiyaçlar da değerlendirildi. Kaynağında ayrı toplama ve geri dönüşüm sistemlerinin güçlendirilmesi, plastik atıkların kaynağının ve hareketinin daha etkin şekilde izlenmesi, veri altyapısının geliştirilmesi ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi başlıkları ele alındı. Farklı illerde geliştirilen uygulamaların, uygun koşulların bulunduğu diğer kentlere aktarılabilecek modeller oluşturması ve yerel deneyimlerin ulusal politika süreçlerine daha güçlü şekilde yansıtılması hedeflendi.

Merkezî ve Yerel Yönetim Arasında Koordinasyon Vurgusu

Valiler oturumunda kamu kurumları, belediyeler, özel sektör, üniversiteler, meslek kuruluşları, sivil toplum ve vatandaşların plastik döngüsündeki sorumlulukları da değerlendirildi. Yerel ölçekte yürütülen çalışmaların etkinliğinin artırılması için merkezî yönetim ile yerel aktörler arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi, ihtiyaç duyulan mevzuat, finansman, teşvik, denetim ve kurumsal kapasite alanlarında destek mekanizmalarının geliştirilmesi ele alınan başlıklar arasında yer aldı.

Oturumda ayrıca plastik atıkların kaynağından nihai işleme kadar izlenebilmesi, düzenli veri paylaşımı ve iyi uygulamaların yaygınlaştırılması konularının yerel mücadelede önemli bir araç olduğu değerlendirildi.

Yerel Değerlendirmeler Çalıştay Sonuçlarına Aktarılacak

Valiler Oturumu’nda ortaya konulan görüş ve öneriler, çalıştay kapsamında gerçekleştirilen tematik masa çalışmalarına aktarılacak. Oturumdan elde edilen değerlendirmeler; illerdeki ortak ve farklılaşan sorunların belirlenmesi, yerel ihtiyaçların ortaya konulması, uygulanabilir iyi örneklerin tespit edilmesi ve merkezî idare ile yerel aktörler arasındaki koordinasyon alanlarının güçlendirilmesine yönelik çalışmalara katkı sağlayacak. Valiler tarafından paylaşılan saha deneyimlerinin, Türkiye Plastik Döngüsü Sonuç Raporu ve Sonuç Bildirisi ile çalıştay kapsamında hazırlanacak politika ve değerlendirme raporlarına yerel ölçekte önemli bir girdi oluşturması hedefleniyor. Böylece Türkiye Plastik Atık Çalıştayı kapsamında ulusal politika perspektifi ile yerel saha deneyiminin aynı zeminde buluşturulması ve atığı azaltan, kirliliği önleyen, döngüsel ekonomiyi güçlendiren uygulanabilir bir Türkiye yaklaşımının geliştirilmesine katkı sunulması amaçlanıyor.